โรคชราในเด็ก หรือโพรเจอเรีย โรคร้ายที่ทำให้เด็กต้องเสียชีวิตก่อนถึงวัยอันควร พบได้ 1 ใน 8 ล้านคน มีชีวิตอยู่ได้เฉลี่ย 10 กว่าปี

โรคชราในเด็ก เด็กซึ่งเติบโตในร่างกายที่แก่ชรา

โรคชราในเด็กหรือโรคแก่ก่อนวัย ฮัดชินสัน-กิลฟอร์ด โพรจีเรีย ซินโดรม (Hutchinson Gilford progeria syndrome-HGPS) เป็นโรคที่ทำให้ผู้ป่วยต้องทรมาน ด้วยเซลล์ที่แก่ตัวเร็วกว่าปกติ พบได้ทั้งเด็กหญิงและเด็กชาย เจอได้ 1 ใน 8 ล้านคน โดย 90% ของเด็กที่ป่วยเป็นโรคนี้เกิดจากการมิวเทชันของยีน Lmna ทำให้การสังเคราะห์โปรตีน laminA ผิดปกติ

หากอธิบายให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น โดยปกติแล้วสัตว์และมนุษย์มีวัฏจักรชีวิต เกิด แก่ เจ็บ ตาย ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์หรือสัตว์จะเป็นแบบเดียวกันคือ จะมีการแบ่งเซลล์เกิดขึ้นใหม่ทดแทนเซลล์เดิม เพราะเซลล์เดิมจะต้องเสื่อมสภาพ หรือเซลล์ตายไปได้ เมื่อเซลล์อยู่มานานจนเจริญเติบโตก็ต้องมีการชราภาพหรือเสื่อมถอยไปตามกาลเวลา เพราะเซลล์ที่อายุมากขึ้นนั้นจะสะสมของเสียเพิ่มขึ้นตามไปด้วย การชราภาพของเซลล์อาจเกี่ยวข้องกับยีน ทำให้เซลล์ที่เกิดการชราภาพจะเป็นสิ่งกำหนดอายุขัยของสิ่งมีชีวิต รวมถึงยีนและสิ่งแวดล้อมก็มีส่วนในการควบคุมอายุขัยของสิ่งมีชีวิตได้ด้วย โดยโรคนี้เกิดจากความผิดปกติที่เซลล์แก่ตัวเร็วกว่าปกติ

โรคนี้ไม่ใช่โรคที่คลอดออกมาแล้วรู้ได้ทันที เพราะเด็กในช่วงอายุ 10 – 24 เดือนแรก จะเหมือนกับเด็กปกติ จากนั้นความเปลี่ยนแปลงก็ค่อย ๆ เกิดขึ้น เด็กจะเติบโตช้ากว่าเด็กทั่วไป มีรูปร่างที่แคระแกรน เตี้ย เหนื่อยได้ง่าย น้ำหนักตัวน้อย รูปร่างหน้าตาเหมือนคนสูงอายุ โดยเด็กที่เป็นโรคนี้จะมีหน้าตาคล้ายกัน และเมื่อถ่ายภาพรังสีจะพบการเปลี่ยนแปลงของกระดูก ตรวจเลือดจะพบว่ามีไขมัน คอเลสเตอรอลสูง

ลักษณะสำคัญของโรคแก่ก่อนวัย

• กะโหลกศีรษะบาง ไม่ได้สัดส่วน
• หน้าอกจะมีลักษณะคล้ายผลลูกแพร
• กระดูกผุ
• มีอาการข้อยึดเพราะมีผังผืดอยู่บริเวณข้อ
• กระดูกสะโพกเคลื่อน
• ลักษณะขาจะถ่างออกคล้ายลักษณะคนขี่ม้า หรือคล้ายกับคนขาโก่ง
• กระดูกบริเวณใบหน้าผิดปกติ ใบหน้าและขากรรไกรมีขนาดเล็ก ตาโปน จมูกลีบเล็กและโด่งแหลม
• ฟันน้ำนมและฟันแท้ขึ้นช้ากว่าปกติ ไม่เป็นระเบียบ ซ้ำยังฟันหลุดได้ง่าย
• ผมและเส้นขนตามตัวหลุดร่วงง่าย อาจมีศีรษะล้านได้
• ผิวหนังเหี่ยวย่นคล้ายคนแก่ บริเวณศีรษะจะบางใสจนมองเห็นเส้นเลือด
• เล็บผิดปกติ เป็นอาการที่พบได้ตั้งแต่วัยทารก เด็กจะเล็บหักง่าย เล็บมีสีเหลือง หรือไม่มีเล็บเลย
• น้ำเสียงแหลมเล็ก

อายุเฉลี่ยของเด็กที่ป่วยด้วยโรคนี้จะอยู่ราว ๆ 10-13 ปี และจะเสียชีวิตในช่วงอายุ 8 – 21 ปี เนื่องจากร่างกายที่เสื่อมโทรมลงทุกวัน ทำให้เกิดโรคเช่นเดียวกับผู้สูงอายุ ทั้งโรคหัวใจ ภาวะความดันโลหิตสูง โรคข้ออักเสบ บางรายต้องผ่าตัดหลอดเลือดหัวใจ (Bypass) และการเสียชีวิตส่วนใหญ่ของผู้ป่วยโรคแก่ก่อนวัย มักจะจากไปด้วยภาวะหัวใจล้มเหลว และโรคหลอดเลือดแดงในสมองแข็งตัว

วิธีรักษาโรคฮัดชินสัน-กิลฟอร์ด โพรจีเรีย ซินโดรม ทำได้เพียงรักษาตามอาการ โดยทำ Lmna testing เพื่อตรวจดูในระดับโมเลกุลของหญิงที่กำลังตั้งครรภ์

วิธีป้องกันโรคชราในเด็ก

ผู้ป่วยมักไม่มีประวัติว่าคนในครอบครัวเป็นโรคนี้ มีเพียงบางครอบครัวที่พี่น้องเป็นโรคนี้เช่นเดียวกัน จึงอาจเป็นไปได้ว่า โพรเจอเรียเป็นโรคที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม มีความผิดปกติของสารพันธุกรรมแฝงอยู่ในพ่อและแม่แต่ไม่แสดงออก ลูกที่ได้รับสารพันธุกรรมจากทั้งพ่อและแม่จึงเป็นโรคขึ้นมา เรียกว่าการถ่ายทอดแบบลักษณะด้อยไม่เกี่ยวเนื่องกับเพศ (autosomal recessive) ทั้งยังพบว่าบางครอบครัวพ่อและแม่ของผู้ป่วยเป็นญาติกัน อย่างไรก็ตาม โรคนี้อาจเกิดจากการผ่าเหล่าหรือมิวเทชั่น (mutation) เกิดขึ้นในสารพันธุกรรมของเซลล์สืบพันธุ์จากพ่อ

การดูแลรักษาร่างกายของเด็กที่เป็นโรคโพรเจอเรียเป็นสิ่งที่สำคัญมาก เพราะเด็กเติบโตมาในร่างของคนชรา ทำให้อวัยวะและเซลล์ต่าง ๆ เสื่อมสภาพไปแล้ว จึงต้องดูแลและคอยสังเกตอาการผิดปกติเป็นประจำ แต่สิ่งที่สำคัญไม่น้อยไปกว่ากันคือการปฏิบัติตัวเมื่อต้องอยู่กับเด็กที่ป่วยโรคนี้ หรือหากพบเด็กที่ป่วยโรคนี้ ควรใส่ใจความรู้สึกของเด็ก ปฏิบัติตัวเหมือนกับเป็นเด็กทั่วไป เพราะทุกโรคภัยจะดีขึ้นก็ต่อเมื่อได้รับกำลังใจจากคนรอบข้าง

อ้างอิงข้อมูล : biology และ รามาแชนแนล Rama Channel

อ่านบทความอื่นเพิ่มเติม

อ่วม WHO เผยโรคหัด หัดเยอรมัน คร่าชีวิตเด็กทั่วโลกพุ่ง!!

ควันบุหรี่ อีกสาเหตุร้าย ทำลูกติดเชื้อ rsv อาการ รุนแรงขึ้น!

หมอเผยภาพ! ปอดเด็กที่ติด เชื้อไวรัส RSV พร้อมแนะวิธีป้องกันลูกจากโรค RSV

โรคมะเร็งจอตาในเด็ก โรคมะเร็งท็อปฮิตในเด็ก พ่อแม่ต้องระวัง

5โรคติดเชื้อที่ คนท้อง ห้ามละเลย..อาจทำให้ลูกพิการได้!!

ลูกคันก้น นอนไม่หลับ ดิ้น งอแง อาจเป็นเพราะพยาธิ! พยาธิในเด็ก ภัยร้ายที่พบบ่อยในเด็กเล็ก

ลูกคันก้น อาจเกิดจากพยาธิในเด็ก

เด็กเล็ก ๆ ที่อยู่ในวัยซน มักจะพบเจอพยาธิได้บ่อย เพราะกำลังชอบเล่น ชอบลอง และยังชอบเอามือเข้าปาก ซึ่งพ่อแม่สามารถสังเกตอาการเบื้องต้นของเด็กที่มีพยาธิได้ง่าย ๆ เช่น ลูกชอบมีอาการคันที่ก้น ร้องงอแง นอนไม่ค่อยหลับ อาการเหล่านี้ถ้าไม่สังเกตให้ดีจะไม่รู้เลยว่า ลูกเป็นอะไรกันแน่ ลองมาอ่านประสบการณ์แม่ ๆ ที่พบพยาธิในตัวลูกกันค่ะ

คุณแม่ท่านหนึ่ง ได้โพสต์เล่าประสบการณ์เจอพยาธิเส้นด้ายออกจากก้นไชเข้าช่องคลอดของลูกว่า พยาธิเส้นด้าย ออกจากก้นเด็ก ไชเข้าช่องคลอด พยาธิไชในช่องคลอดลูก 2 ตัว ไชวนไปวนมาอย่างไว จนลูกสาววัย 3 ขวบนอนงอแง ร้องไห้แต่ยังไม่ตื่น แม่เลยลูบหลังเบา ๆ ลูกสาวนอนขดตัวไปมา แม่เลยถามน้องเป็นอะไร? ลูกสาวบอก คันอวัยวะเพศมาก

“แว๊บแรกที่คิดคือ แพ้ผ้าอ้อมหรือเปล่าเพราะเปลี่ยนยี่ห้อ แม่รีบถอดผ้าอ้อม แต่น้องร้องดังกว่าเดิม เลยเอาไฟฉายส่องดูที่อวัยวะเพศ เจอพยาธิ 2 ตัวไชวนไปวนมา ไวมาก มิน่าน้องถึงร้องโยเยดึก ๆ พอเอาออกน้องหลับสนิทเลยค่ะ”

คุณแม่ยังให้ข้อมูลเพิ่มเติมกับทีมแม่ ABK ด้วยว่า เคยเจอประสบการณ์นี้จากลูกสาวคนโตมาแล้ว เลยรู้ว่าพยาธิไชก้นเด็ก ถ้าเด็กคันก้น เจ็บอวัยวะเพศ ให้หมั่นตรวจดูและปรึกษาคุณหมอ ไม่ต้องตกใจหรือกังวล เพราะคุณหมอบอกว่า เป็นเรื่องปกติที่จะเจอพยาธิในเด็กเล็ก เราไม่อาจดูแลเรื่องความสะอาดได้ 100% เด็ก ๆ มีพยาธิได้ ทานยาหมอ พยาธิเส้นด้ายจะหมดไปเอง คุณหมอบอกด้วยว่า พยาธิจะวางไข่ใกล้ ๆ รูทวาร พอดึก ๆ พยาธิจะฟักเป็นตัวไชไปทุกที่ ที่ใกล้ ๆ ทำให้เด็กคันหรือรู้สึกไม่สบายตัวได้

เช่นเดียวกับคุณแม่อีกท่านหนึ่งที่พบพยาธิในอวัยวะเพศของลูกสาววัย 4 ขวบ โดยสังเกตว่า ลูกสาวมักมีอาการคันอวัยวะเพศ พอสังเกตดูจึงเจอพยาธิเส้นด้าย แม่รู้สึกสงสารลูกมาก เวลาเอาออกลูกร้องเจ็บตลอด

“ตอนพาลูกไปเจอคุณหมอ ก็ให้กินยาถ่ายพยาธิ 3 วัน อาการก็ดีขึ้นค่ะ คุณหมอถามด้วยว่า ได้ปล่อยให้น้องเล่นน้ำหรือแช่น้ำบ้างไหม ตรงนี้อาจจะมีส่วนทำให้ลูกมีพยาธิได้ค่ะ”

พยาธิเป็นสิ่งที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก ๆ มาทำความรู้สึกพยาธิ เพื่อป้องกันอันตรายให้กับลูกน้อยกันนะคะ

ทำไมพยาธิเข้าสู่ร่างกายได้

พยาธิเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ เพราะประเทศไทยอยู่ในเขตร้อน โดยพยาธิบางชนิดระบาดเฉพาะท้องถิ่น แต่บางชนิดพบได้ทั่วไป แล้วแต่สิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีชีวิตอยู่ พยาธิอยู่ในจำพวกปรสิต ดำรงชีวิตด้วยการแย่งและดูดสารอาหารจากร่างกายของมนุษย์ ซึ่งพยาธิจะเข้าสู่ร่างกายได้ดังนี้

1. ทางปาก การกินอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อน ไข่ซิสต์หรือตัวอ่อนพยาธิ
2. ไชเข้าทางผิวหนัง เช่น การเดินเท้าเปล่าบนพื้นดิน
3. ทางการหายใจ สูดดมไข่พยาธิที่ลอยในอากาศ
4. ทางรก พยาธิติดต่อเชื้อผ่านจากแม่ท้องสู่ทารกในครรภ์ได้
5. เพศสัมพันธ์ เชื้อบางชนิดติดต่อได้ด้วยการร่วมเพศ

พยาธิที่พบได้บ่อย ๆ ในเด็ก

การติดเชื้อที่สำคัญและพบบ่อยในเด็ก จนทำให้เด็กเกิดอาการคันบริเวณทวารหนัก คือ การติดเชื้อจากพยาธิเข็มหมุด (Pinworm) หรือพยาธิเส้นด้าย (Threadworm) เป็นพยาธิตัวกลมชนิดหนึ่งมีขนาดเล็กประมาณ 2-10 มิลลิเมตรสีซีด รูปร่างคล้ายเข็มหมุดหรือเส้นด้ายเมื่อมองด้วยตาเปล่า อาศัยในทางเดินอาหารโดยเฉพาะทางเดินอาหารส่วนล่าง จะแย่งกินอาหารของคน และทำให้เกิดอาการคันรอบทวารหนัก พบมากในเด็กวัยเรียน 5-8 ปี โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กที่อยู่รวมกัน เช่น เด็กในสถานเลี้ยงเด็ก หรือโรงเรียนประจำ

พญ.เปรมจิต ไวยาวัจมัย ภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล อธิบายว่า เมื่อพยาธิเข็มหมุดเจริญเติบโตและสืบพันธุ์ในระบบทางเดินอาหารของคน พยาธิตัวผู้จะตาย ส่วนพยาธิตัวเมียจะออกมาวางไข่บริเวณรูเปิดทวารหนัก โดยเฉพาะในเวลากลางคืน 4-6 ชั่วโมงไข่จะสามารถเจริญเป็นไข่ ระยะติดต่อได้เมื่ออยู่ในสภาวะที่เหมาะสม ไข่พยาธิจะกระตุ้นให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนัง ทำให้คัน เมื่อเด็กหรือผู้ติดเชื้อเกา ไข่ของพยาธิจะติดไปตามเล็บ ง่ามนิ้วมือ หรืออาจตกลงไปบนที่นอน ผ้าห่ม เสื้อผ้าได้ โดยติดเชื้อได้ดังนี้

• การรับประทาน เมื่อเด็กเกาทวารหนัก ไข่ระยะติดต่อจะติดอยู่ตามง่ามนิ้วมือ เล็บและสามารถกลับสู่ทางเดินอาหารได้เมื่อเด็กเอามือเข้าปาก อมนิ้ว หรือการหยิบอาหารเข้าปาก หรือแม้แต่ไข่พยาธิที่ติดอยู่ตามเสื้อผ้า ผ้าห่มของใช้ในบ้าน เมื่อสัมผัสแล้วเอาเข้าปากก็จะเกิดการติดต่อได้เช่นกัน
• การหายใจ ไข่พยาธิสามารถฟุ้งกระจายในอากาศ สูดดมก็ทำให้ได้รับไข่พยาธิเข้าไปในทางเดินหายใจ เนื่องจากทางเดินหายใจและทางเดินอาหารมีบางส่วนต่อเนื่องกัน ทำให้เด็กกลืนไข่พยาธิลงไปในทางเดินอาหารได้
• การติดเชื้อย้อนกลับทางทวารหนัก ไข่พยาธิทนอยู่ได้นานถึง 3 สัปดาห์และเจริญต่อเป็นตัวอ่อนซึ่งจะชอนไชกลับเข้าไปทางทวารหนักและทางเดินอาหาร

อาการของลูกเมื่อมีพยาธิ

1. คันบริเวณทวารหนักโดยเฉพาะในเวลากลางคืน
2. ลูกนอนไม่หลับ กระสับกระส่าย ร้องกวน
3. เกามากจนเกิดแผลถลอกและเป็นสาเหตุให้มีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน
4. หากมีพยาธิจำนวนมากชอนไชในเยื่อบุลำไส้ ทำให้เกิดการระคายเคืองเยื่อบุผนังลำไส้ มีอาการปวดท้อง เบื่ออาหาร
5. เมื่อติดเชื้อย้อนกลับโดยกลับเข้าทางช่องคลอดในเพศหญิง พยาธิจะชอนไชไปในช่องคลอด มดลูกทำให้เกิดการอักเสบทางอวัยวะสืบพันธุ์เพศหญิงโดยมีอาการคันและตกขาว

แพทย์มักจะให้ยาถ่ายพยาธิ Albendazole 400 mg หรือ Mebendazole 100 mg หนึ่งครั้ง หลังจากนั้นให้ยาซ้ำอีกภายใน 2 สัปดาห์เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำ ควรให้ยารักษาทั้งครอบครัวเพราะติดต่อกันได้ง่าย อย่างไรก็ตาม ในหญิงตั้งครรภ์ หญิงให้นมบุตร และในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี จำเป็นต้องหลีกเลี่ยงยาถ่ายพยาธินี้

วิธีป้องกันการแพร่ของพยาธิและการรักษาความสะอาดของลูก

• ควรหมั่นรักษาความสะอาดร่างกาย
• ทำความสะอาดข้าวของใช้ต่าง ๆ เช่น เสื้อผ้า ผ้าห่ม ที่นอน หมอน
• ต้องตัดเล็บมือของลูกให้สั้น
• สอนลูกล้างมือบ่อย ๆ ให้สะอาด โดยเฉพาะเวลาก่อนรับประทานอาหารและหลังจากเข้าห้องน้ำ
• อาบน้ำตอนเช้าเพื่อลดการสัมผัสไข่พยาธิ
• หลีกเลี่ยงการเกาบริเวณทวารหนัก

การดูแลรักษาความสะอาดในสภาพแวดล้อมเป็นสิ่งสำคัญ และต้องคอยดูแลลูก หากลูกไปเล่นนอกบ้านเพื่อป้องกันพยาธิไม่ให้มาทำร้ายลูกได้

อ้างอิงข้อมูล : si.mahidol.ac.th และ sci2.hcu.ac.th

อ่านบทความอื่นเพิ่มเติม

โรคผิวหนังหน้าหนาว 4 โรค พบบ่อยในเด็ก ทารก ผู้สูงอายุ

โรค G6PD คือ อะไร อันตรายกับลูกแค่ไหน พ่อแม่ควรรู้!

Rhinovirus แตกต่างจาก RSV อย่างไร ระวังลูกเป็นโรคทางเดินหายใจ

กรมการแพทย์ โดยสถาบันโรคผิวหนัง เตือนอากาศเย็น ๆ หนาว ๆ แบบนี้ ต้องระวัง 4 โรคผิวหนังหน้าหนาว

4 โรคผิวหนังหน้าหนาว ระวังลูกเป็น!

อากาศเปลี่ยนแปลงในหน้าหนาว ลมเย็น ๆ แบบนี้นอกจากสุขภาพภายในที่อาจย่ำแย่ได้ ยังส่งผลต่อสุขภาพผิวหนังโดยตรง กรมการแพทย์ โดยสถาบันโรคผิวหนัง เตือนว่า ฤดูหนาวมีผลให้ผู้ป่วยโรคผิวหนังมีอาการกำเริบหรือเป็นมากขึ้นได้ ต้องคอยสังเกตอาการทางผิวหนังและดูแลผิวอย่างถูกวิธี

แพทย์หญิงมิ่งขวัญ วิชัยดิษฐ ผู้อำนวยการสถาบันโรคผิวหนัง กรมการแพทย์ ได้เปิดเผยถึง 4 โรคผิวหนังที่ต้องระวังในช่วงหน้าหนาว

โรคผื่นผิวหนังอักเสบจากการที่ผิวหนังแห้ง

ผื่นผิวหนังอักเสบจากการที่ผิวหนังแห้งอาจทำให้เกิดผื่นคัน ต้องระวังในทารก เด็กเล็ก และผู้สูงอายุที่เป็นกลุ่มเสี่ยงจะพบได้บ่อย โดยเกิดจากผิวที่แห้งทำให้ไวต่อการระคายเคืองต่อน้ำสบู่หรือสารเคมี ในหน้าหนาวจึงไม่ควรอาบน้ำอุ่นเกินไป และเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่ไม่ทำให้ผิวแห้งตึง หลังอาบน้ำควรทาครีมบำรุงผิว ส่วนทารกต้องเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่อ่อนโยนสำหรับผิวที่บอบบาง เพราะทารกนั้นผิวแพ้ง่าย

โรคผื่นผิวหนังอักเสบจากการระคายเคือง

ผื่นผิวหนังอักเสบจากการระคายเคืองมักจะมีอาการมากที่มือ กลุ่มเสี่ยงที่พบได้บ่อยมักจะเป็นผู้ที่ทำงานบ้าน เกิดเป็นผื่นแดง มีอาการคัน มือแห้งแดงแตก คุณแม่ที่ทำงานบ้านเป็นประจำ ต้องหมั่นดูแลและป้องกันไม่ให้เกิดโรคนี้ ด้วยการใส่ถุงมือก่อนทำความสะอาด ทั้งยังต้องหลีกเลี่ยงการสัมผัสสารเคมีโดยตรง หมั่นทาครีมบำรุงบ่อย ๆ จะช่วยให้อาการดีขึ้นได้

โรคภูมิแพ้ผิวหนังในเด็ก

ภูมิแพ้ผิวหนังในเด็ก ทำให้เกิดอาการผิวแห้ง ผื่นแดง คัน กำเริบ โดยเฉพาะในเด็กที่ไม่อยากอาบน้ำเย็น ๆ ในช่วงหน้าหนาวแบบนี้ ส่งผลให้แบคทีเรียที่ผิวหนังเพิ่มมากขึ้น จนโรคภูมิแพ้ผิวหนังในเด็กกำเริบขึ้นมา การเลือกใช้สบู่สำหรับเด็ก ไม่จำเป็นต้องซื้อสบู่ที่มีฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรีย นอกจากจะไม่หายแล้วยังทำให้ระคายเคือง คันเพิ่มขึ้นได้ พร้อมทั้งดูแลผิวพรรณของลูกด้วยการใช้ครีมบำรุง

โรคเซบเดิม

เซบเดิม หรือผื่นแพ้ต่อมน้ำมัน มักจะมีอาการผื่นแดงลอกเป็นขุยที่บริเวณไรผม ร่องแก้ม ข้างจมูก รูหู ซึ่งจะกำเริบมากในช่วงที่อากาศเปลี่ยนแปลง ประกอบกับพฤติกรรมอื่น ทั้งการนอนดึก พักผ่อนน้อย ดื่มแอลกอฮอล์ การรักษาที่ดีที่สุดต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรม พร้อมกับเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่อ่อนโยนต่อผิวร่วมกับทาครีมบำรุง และมาพบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ

สำหรับหน้าหนาวที่อุณหภูมิเริ่มลดต่ำลงในหลายพื้นที่ ทำให้อากาศเย็นและแห้ง จำเป็นที่จะต้องดูแลผิวให้ชุ่มชื้นด้วยเคล็ดลับง่าย ๆ 4 วิธี

วิธีดูแลผิวหน้าหนาว

1. ไม่อาบน้ำอุ่นเกินไป
2. ใช้สบู่ที่อ่อนโยน
3. ทาครีมบำรุงสม่ำเสมอ โดยเลือกผลิตภัณฑ์บำรุงผิวที่เหมาะกับสภาพผิว เช่น ผิวแห้งมากควรใช้ออยทาบำรุง
4. ที่สำคัญก่อนออกจากบ้านทาครีมกันแดดทุกครั้ง เพื่อปกป้องผิวจากแสงแดดที่มากับลมหนาว

กลุ่มโรคไวรัสในช่วงฤดูหนาว

ไม่ใช่แค่โรคทางผิวหนังเท่านั้นที่ต้องระวัง แต่กลุ่มโรคไวรัสในช่วงฤดูหนาวก็อันตรายกับทารกและเด็กเล็กเช่นกัน โดยกลุ่มโรคไวรัสที่มีการแพร่กระจายได้มากในช่วงฤดูหนาว ได้แก่

โรคสุกใสหรือโรคอีสุกอีใส

อีสุกอีใสเป็นโรคที่มักเกิดในช่วงฤดูหนาวถึงช่วงต้นฤดูร้อน พบได้ทุกเพศทุกวัย แต่กลุ่มเสี่ยงสำคัญ ได้แก่ เด็กเล็ก ผู้มีภูมิต้านทานโรคต่ำที่ไม่ได้รับวัคซีนป้องกันโรคอีสุกอีใส และหญิงตั้งครรภ์ที่ต้องระวังมากเป็นพิเศษ หากติดโรคอีสุกอีใสจะส่งผลต่อทารกในครรภ์ได้

การติดต่อของโรคอีสุกอีใส

ติดต่อผ่านการสัมผัสถูกตุ่มน้ำโดยตรง หรือแม้แต่การสัมผัสถูกของใช้ที่เปื้อนตุ่มน้ำของคนที่เป็นสุกใส ก็สามารถทำให้ติดโรคได้

อาการสำคัญของโรคอีสุกอีใส

• มีไข้ต่ำ ๆ
• อ่อนเพลีย
• เบื่ออาหาร
• เกิดผื่นคัน
• มีตุ่มน้ำใส ๆ ทั่วร่างกาย ตั้งแต่ไรผม แล้วกระจายไปยังใบหน้า ลำตัว แผ่นหลัง
• บางรายมีตุ่มขึ้นในช่องปาก ทำให้ปากและลิ้นเปื่อยเกิดอาการเจ็บคอ

ระยะเวลาของโรคจากเริ่มมีตุ่มจนเป็นสะเก็ด ประมาณ 6-7 วัน ตุ่มจะตกสะเก็ดและค่อย ๆ หายภายใน 1-3 สัปดาห์ โดยโรคอีสุกอีใสเป็นโรคที่หายได้เอง แต่เชื้อจะไม่หายไปจากร่างกาย ยังคงอยู่ในเส้นประสาท ดังนั้น เมื่อร่างกายอ่อนแอจะแสดงอาการออกมาในโรคงูสวัด เมื่อเป็นโรคควรหยุดงาน พักผ่อน ดื่มน้ำให้มาก ส่วนเด็ก ๆ หากมีอาการผิดปกติให้หยุดเรียนเพื่อสังเกตอาการและป้องกันการแพร่เชื้อต่อไป

โรคหัด

หัดเกิดจากเชื้อไวรัสรูบิโอลา (rubeola virus) เกิดได้กับทุกวัย พบบ่อยในเด็กอายุ 2-14 ปี แต่ไม่ค่อยพบในทารกที่อายุน้อยกว่า 6-8 เดือน เพราะมีภูมิต้านทานที่ได้รับจากแม่ตั้งแต่อยู่ในครรภ์ โรคนี้พบได้ตลอดปี ส่วนมากเกิดในช่วงฤดูหนาวจนถึงต้นฤดูร้อน

การติดต่อของโรคหัด

โรคหัดติดต่อได้ง่ายและรวดเร็วมาก โดยการไอ จาม หายใจรดกัน หรือใช้สิ่งของร่วมกัน เพราะเชื้อพบมากในน้ำลายของผู้เป็นโรค

อาการสำคัญของโรคหัด

7 วันหลังร่างกายได้รับเชื้อโรคหัดเข้าไปจึงเริ่มมีอาการ ดังนี้

• ช่วงแรกอาการคล้ายไข้หวัด และมีไข้สูงตลอดเวลา แม้จะทานยาลดไข้ก็ไม่ช่วย
• อ่อนเพลีย
• ซึมลงหรือกระสับกระส่าย
• เบื่ออาหาร
• น้ำมูกใส
• ไอแห้ง
• น้ำตาไหล
• ไม่สู้แสง หนังตาบวม
• อาจถ่ายเหลวบ่อยเหมือนท้องเดิน
• ทารกจะร้องกวน
• ระวังอาการชักจากไข้

หลังจากไข้สูง 3 ถึง 4 วัน ผื่นเริ่มขึ้น ลักษณะผื่นเป็นจุดแดงเล็ก ๆ ขนาดเท่าหัวเข็มหมุด ที่บริเวณตีนผม ซอกคอก่อนเป็นอันดับแรก แล้วลามไปตามใบหน้า ลำตัวและแขนขา ทำให้ผิวหนังโดยรอบเป็นสีแดงระเรื่อ อาจจะคันเล็กน้อย ผื่นจะใช้เวลาประมาณ 2 ถึง 3 วันผื่นจางลง มักเปลี่ยนเป็นสีคล้ำในช่วงแรก

อันตรายจากภาวะแทรกซ้อน

ปกติแล้วโรคนี้จะหายได้เอง ยกเว้นเด็กขาดสารอาหาร ร่างกายอ่อนแอ ทำให้เกิดโรคแทรกซ้อน เช่น โรคปอดอักเสบ และโรคอุจจาระร่วง มักพบหลังผื่นขึ้นหรือเมื่อไข้ทุเลาแล้ว ส่วนโรคแทรกซ้อนที่รุนแรงและอาจทำให้เสียชีวิตได้คือ โรคสมองอักเสบ ขณะที่เป็นโรคหัดยังทำให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายลดลง เพิ่มโอกาสเป็นวัณโรคปอดง่ายขึ้น

เมื่อพบว่าลูกมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการรักษาอย่างเหมาะสม และฉีดวัคซีนป้องกันโรคหัด ซึ่งต้องฉีดให้เด็กที่อายุระหว่าง 9 ถึง 12 เดือน ฉีดเพียงครั้งเดียวสามารถป้องกันโรคหัดได้ตลอดไป และให้ฉีดกระตุ้นอีกครั้งเมื่อเด็กอายุ 4 ถึง 6 ปี

โรคหัดเยอรมัน

หัดเยอรมัน เกิดจากเชื้อไวรัสรูเบลล่า (Rubella) มักพบการระบาดในโรงเรียน โรงงาน สถานที่ ทำงาน โดยเชื้อส่วนมากอยู่ในน้ำมูกและน้ำลาย ผู้ติดเชื้อส่วนมากมักไม่มีอาการหรือพบอาการเล็กน้อย ข้อควรระวังคือหญิงตั้งครรภ์หากติดเชื้อโรคหัดเยอรมันในช่วงอายุครรภ์ 3 ถึง 4 เดือนแรก จะเป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์ อาจทำให้ลูกคลอดออกมาพิการได้

การติดต่อของโรคหัดเยอรมัน

เชื้อมักอยู่ในน้ำมูก น้ำลาย จึงติดต่อกันได้ง่ายเช่นเดียวกับโรคหัด ติดได้ด้วยการไอ จาม หรือสัมผัสน้ำมูกน้ำลายที่มีเชื้อหัดเยอรมันอยู่ โดยเชื้อจะมีชีวิตอยู่ในร่างกายคนได้ถึง 1 ปี เมื่อติดเชื้อแล้วจะใช้เวลา 14-21 วัน จึงเริ่มเกิดอาการ

อาการสำคัญของโรคหัดเยอรมัน

• ในเด็กโตจะเริ่มจากต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณหลังหู ท้ายทอยและด้านหลังของลำคอ มีไข้ ปวดศีรษะ มีอาการคล้ายเป็นหวัด อาจเจ็บคอร่วมด้วย เมื่อมีไข้ประมาณวันที่ 3 จะมีผื่นขึ้น ลักษณะผื่นแบนราบ สีชมพูจาง ๆ ผื่นขึ้นที่ใบหน้าแล้วลามไปทั่วตัวอย่างรวดเร็วภายใน 24 ชั่วโมง เห็นชัดเจนบริเวณแขนขาจะหายไปในเวลา 1 ถึง 2 วัน แล้วสีของผิวหนังจะกลับเป็นปกติ ในเด็กอาจไม่มีไข้ หรือไม่มีอาการอื่นมาก่อน
• อาการของผู้ใหญ่ จะคล้ายที่พบในเด็ก แต่ผู้ใหญ่จะมีไข้สูงกว่า ผู้หญิงอาจมีอาการปวดข้อหรือข้ออักเสบร่วมด้วย

ส่วนโรคแทรกซ้อนที่อันตรายคือ สมองอักเสบ และข้อนิ้วมื้อนิ้วเท้าอักเสบ

อันตรายจากการติดเชื้อโรคหัดเยอรมันของทารกในครรภ์

ทารกที่ติดเชื้อในครรภ์อาจมีอวัยวะผิดปกติได้ตั้งแต่กำเนิด ขึ้นอยู่กับอายุครรภ์ หากติดเชื้อในช่วง 4 สัปดาห์แรกของอายุครรภ์ พบว่าทารกมีโอกาสเกิดความพิการได้สูงถึงร้อยละ 50 ถ้าติดเชื้อในช่วงอายุครรภ์ที่ 5 ถึง 8 สัปดาห์ ทารกมีโอกาสเกิดความพิการได้ประมาณหนึ่งในสี่หรือร้อยละ 25 และถ้าติดเชื้อในช่วงใกล้คลอดคืออายุครรภ์ที่ 9 ถึง 12 สัปดาห์ ความพิการของทารกมีโอกาสเกิดขึ้นประมาณร้อยละ 8 ความพิการที่พบบ่อย ได้แก่ ความพิการทางตา เช่น ตาต้อกระจก ต้อหิน ความพิการที่หัวใจ หูหนวก ศีรษะเล็ก โครงสร้างสมองผิดปกติ ตัวเล็ก พัฒนาการช้า ตับโต ม้ามโต ตัวเหลือง มีจ้ำเลือดตามตัว และเกล็ดเลือดต่ำ

โรคหัดเยอรมันสามารถป้องกันได้ด้วยการฉีดวัคซีน ซึ่งอยู่ในวัคซีนรวม 3 โรค วัคซีนเอ็มเอ็มอาร์ (MMR) คือสามารถป้องกันโรคคางทูม โรคหัด และโรคหัดเยอรมัน ฉีดเข็มแรกให้กับเด็กตั้งแต่อายุ 1 ปีขึ้นไป และฉีดเข็มที่สองเมื่อเด็กอายุ 4-6 ปี

สำหรับหน้าหนาวนี้ ควรสังเกตอาการเปลี่ยนแปลงทางผิวหนัง และหมั่นดูแลคนในครอบครัว โดยเฉพาะบ้านที่มีลูกหรือเด็กเล็ก หากพบว่ามีสัญญาณของอาการเจ็บป่วย ควรพาไปหาหมอเพื่อรับการรักษาอย่างถูกวิธีให้เร็วที่สุด

อ้างอิงข้อมูล : กรมการแพทย์ และ pidst.or.th

อ่านบทความอื่นเพิ่มเติม

อ่วม WHO เผยโรคหัด หัดเยอรมัน คร่าชีวิตเด็กทั่วโลกพุ่ง!!

โรค G6PD คือ อะไร อันตรายกับลูกแค่ไหน พ่อแม่ควรรู้!

Rhinovirus แตกต่างจาก RSV อย่างไร ระวังลูกเป็นโรคทางเดินหายใจ