คุณแม่แก้มแดง : อยากได้วิธีหรือคำแนะนำ ชวนลูกเก็บเงินแบบระยะสั้น ระยะยาว แบบที่เด็กๆ จะพอนึกภาพออกค่ะ

อ.วรากรณ์ : คุณพ่อคุณแม่อยากชวนลูกเก็บเงิน ซึ่งควรเริ่มเมื่อลูกอายุประมาณ 5-6 ขวบนั้น ควรให้ลูกเข้าใจบางเรื่องเกี่ยวกับเงินทองสัก 3 ประการครับ

(1) พ่อแม่ต้องทำให้ลูกเกิดความรู้สึกมั่นคงในชีวิตแม้ว่าจะมีน้อยก็ตาม

ในวัยนี้เด็กจะเริ่มเห็นความแตกต่างระหว่างฐานะของครอบครัว บางครอบครัวมีสิ่งที่ครอบครัวตนไม่มี พ่อแม่ควรมีวิธีบอกลูก เช่น ”ลูกไม่ต้องห่วงกังวล เรามีเพียงพอสำหรับครอบครัวของเรา การที่คนอื่นมีมากกว่าเรานั้น มันเป็นสิ่งที่เกินความจำเป็นสำหรับการครองชีวิตปกติ”

พ่อแม่ต้องไม่พูดในลักษณะที่บั่นทอนอย่างไม่ตั้งใจจนทำให้ลูกเกิดความกังวลใจ ขาดความมั่นคง และขาดความมั่นใจในชีวิต ควรพูดอย่างสร้างสรรค์ เช่น “วันนี้ครอบครัวเราอาจไม่มีมาก ๆ อย่างนั้น แต่ถ้าเรารักกัน พยายามเข้าใจกัน เชื่อฟังพ่อแม่ ขยันเรียนหนังสือแล้ว วันหนึ่งก็จะมีมากอย่างนั้น และอาจมีมากกว่านั้นด้วย” อย่าลืมว่าอารมณ์ขันและการพูดแบบสนุกสนานจะทำให้ลูกมีกำลังใจ

พ่อแม่ที่ปรับทุกข์ บอกถึงความขัดสน ความคับแค้นของครอบครัว ทุกวันทุกคืนเปรียบเสมือนเอายาพิษใส่ลงไปในบ่อน้ำให้ลูกกินทุกวัน

(2) เงินที่นำมาจับจ่ายใช้สอยซื้อของที่ครอบครัวเราต้องการนั้นมาจากการทำงานเสมอ

มันไม่ได้มาจากโชคลาภ ถูกหวย คนให้ สวรรค์ส่งลงมาหรือเงินงอกบนต้นไม้

การย้ำเรื่องเงินมาจากการทำงานสร้างสรรค์สิ่งที่มีประโยชน์และคุณค่า เช่น พ่อไปทำงานช่วยผลิตของให้คนใช้ และพ่อได้เงินมาเลี้ยงครอบครัว จะเพาะหว่านศรัทธาในความจริงของชีวิตว่าตนเป็นที่พึ่งแห่งตน เงินหาได้จากการทำงาน จะได้เงินมากก็มาจากงานที่ดี และงานที่ดีมาจากความขยันหมั่นเพียรและการศึกษา

แต่ทั้งนี้การทำงานมีหลายลักษณะ ถ้าพ่อแม่ทำงานอิสระเวลาไม่ประจำตายตัว จึงแตกต่างจากคนอื่น อันนี้ต้องอธิบายให้ลูกเข้าใจด้วย ซึ่งการทำธุรกิจหรือการทำงานอิสระก็เป็นการทำงานอีกอย่างหนึ่งที่มีความสำคัญเช่นกัน

การเล่นหุ้น แท้จริงแล้วไม่ใช่การ ‘เล่น’ แต่เป็นการทำงานอีกแบบหนึ่ง กล่าวคือ เอาเงินออมที่ครอบครัวมีนไปลงทุนเพื่อให้ผลประโยชน์ตอบแทน

การลงทุนอย่างนี้ คือการเข้าไปร่วมลงทุนประกอบธุรกิจกับคนอื่นด้วยการซื้อหุ้น ซึ่งถ้าเป็นไปด้วยดีแล้วก็ได้กำไรเป็นผลตอบแทน งานของพ่อแม่คือ ตัดสินใจร่วมลงทุนหรือถอนการลงทุน (หากขาดทุนแล้วดูไม่มีอนาคต) ในบริษัทเหล่านี้

พ่อแม่ต้องสนใจติดตามข่าวสารใกล้ชิด เพื่อตัดสินใจได้ถูกว่าควรจะลงทุนเพิ่มหรือลดการลงทุน หรือถอนการลงทุนทั้งหมด แล้วย้ายไปลงทุนในบริษัทอื่น การกระทำของพ่อแม่ก็ไม่ต่างอะไรไปจากการทำงานประจำซึ่งได้ค่าจ้างทุกเดือน ส่วนพ่อแม่ได้ผลตอบแทนจากการลงทุน

ประเด็นสำคัญที่ควรเน้นให้ลูกเข้าใจคือ การทำงานนั้นมีหลายลักษณะแตกต่างกันออกไป แต่สิ่งที่เหมือนกันอยู่ประการหนึ่ง ซึ่งจะทำให้ได้รับผลตอบแทนที่น่าพอใจคือ การทำงานหนักโดยเน้นความซื่อสัตย์สุจริตในการทำงานเป็นที่ตั้งเสมอ

(3) การได้เงินมาจากการทำงานนั้นสำคัญ แต่การใช้จ่ายก็สำคัญเช่นเดียวกัน

ครอบครัวที่หาเงินได้มากและใช้จ่ายมากก็จะไม่มีเงินเหลือสำหรับใช้จ่ายในวันข้างหน้าหรือเอาไปลงทุน

เรื่องการปลูกข้าวเป็นตัวอย่างที่ดี การปลูกข้าวคือการทำงาน เมื่อได้ผลผลิตมาถ้ากินหมดไปมากก็เหลือสำหรับเอาไว้ทำพันธุ์น้อย ผลผลิตในปีต่อๆ ไปก็มีน้อย ถ้ากินน้อยเหลือมากก็เหลือไปทำพันธุ์ได้มากและมีผลผลิตยิ่งมากขึ้น

 

ถ้าลูกคุณเข้าใจ 3 ข้อที่ว่ามา เรื่องการให้ลูกเก็บเงินระยะสั้น ระยะยาว ก็ตามมาไม่ยากแล้วครับ

 

บทความโดย ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ

พฤติกรรมการใช้จ่ายเงินของคนในครอบครัวส่งผลต่อทัศนคติและพฤติกรรมของเด็กๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ พูดง่ายๆ คือ อยากให้ลูกใช้จ่ายอย่างไร พ่อแม่และผู้ใหญ่ในบ้านต้องทำแบบนั้นให้เด็กๆ เห็น

ย้อนอ่าน สร้างนิสัยใช้จ่ายชาญฉลาดให้ลูก ตอนที่ 1

แม่อู๊ดอี๊ด : เรื่องนิสัยเกี่ยวกับเงินทองนี่ เป็นพันธุกรรมและการบ่มเพาะที่แยกขาดจากกันได้ยากจริงๆ ค่ะ เด็กบางคนเอาแต่ใช้เงินอย่างกับพ่อแม่พิมพ์แบงค์ได้เอง มองกลับไปแต่ละรุ่นของครอบครัวก็เป็นแบบเดียวกันนี้ ขณะที่เด็กบางคนพ่อแม่ไม่เป็นตัวอย่างที่ดีการใช้เงินอย่างฉลาด แต่พอเห็นปู่ย่าตายายประหยัดหรือบอกสอนก็รู้จักอดออมได้     

อ.วรากรณ์ :  อย่างไรก็คงต้องบอกว่าการบ่มเพาะคือหัวใจของการสร้างนิสัยที่พ่อแม่ปรารถนาให้ลูกมี

ประการแรก ถ้าพ่อแม่ไม่ใช้จ่ายเงินสุรุ่ยสุร่ายให้ลูกเห็นเป็นตัวอย่าง โดยมุ่งหวังที่จะให้ครอบครัวอยู่ในกรอบของการใช้จ่ายเงินอย่างเหมาะสมพอดี ก็ต้องสื่อให้ลูกเห็นด้วยการกระทำและการใช้คำพูดระหว่างพ่อแม่และกับลูกทั้งหมดนี้เป็นการกระทำอย่างจริงใจ มิใช่การเสแสร้งให้ลูกดู

ประการที่สอง ให้เงินลูกไปโรงเรียนทุกวันตั้งแต่ยังเด็กในจำนวนที่เหมาะสม และอธิบายให้เห็นการเลือกซื้อสิ่งต่างๆ ของลูก เช่น ถ้าไม่ซื้อสิ่งที่แพงก็จะซื้อสิ่งอื่นได้มากขึ้น หรือถ้าไม่ใช้จ่ายไปทั้งหมดก็จะเหลือไว้เป็นเงินเก็บได้ และเมื่อเก็บไว้ได้มากพอแล้ว พ่อแม่อาจช่วยสมทบเพื่อได้ซื้อสิ่งที่ลูกต้องการ

ประการที่สาม คำพูดชื่นชมการกระทำของเด็กทุกครั้งที่เขาทำสิ่งที่เราคิดว่าถูกต้อง เช่น หาเงินเอง ออมเงินได้ ฯลฯ ต้องชมเขาตรงๆ และเอาไปชมให้ญาติผู้ใหญ่ฟังจนมีเสียงสะท้อนกลับมาก็จะมีพลังมากยิ่งขึ้น

ประการที่สี่ เล่าเรื่องราวของคนที่ล้มเหลวเพราะจัดการเรื่องเงินไม่เป็น และคนที่ประสบความสำเร็จให้เด็กฟัง (เสมือนเติมเกลือวันละนิดในอาหารทุกวัน อย่าหวังใส่ทั้งช้อนตอนโตแล้วเป็นอันขาด)

ประการที่ห้า ทำให้การออมเงินเป็นรูปธรรม เช่น มีกระปุกใส่เงินของเขาเอง เด็กเป็นคนเก็บสมุดฝากเงินไว้เอง การออมได้ถึงระดับที่กำหนดไว้เป็น “เรื่องใหญ่” ของครอบครัว

โดยสรุปหัวใจของการบ่มเพาะนิสัยดีให้ลูก คือการกระทำให้ดูเป็นตัวอย่างของพ่อแม่และครอบครัว เพื่อสร้างทัศนคติและค่านิยมที่ถูกต้องในเรื่องเงิน โดยเป็นไปอย่างมีแผนอยู่ในใจ ไม่ปล่อยให้นิสัยของลูก ก่อตัวขึ้นอย่างไร้ทิศทาง

 

Life Quote!

“พันธุกรรมเปรียบเสมือนไพ่ที่ถูกแจกให้เราเล่น พ่อแม่ไม่อาจควบคุมได้ แต่การบ่มเพาะ ปลูกฝัง อบรมสั่งสอนลูกเราเสมือนกับการเล่นไพ่ที่ถูกแจกมาแล้วให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ คือทางเดียวที่พ่อแม่ทำได้”

Money Quote!

“การบ่มเพาะคือหัวใจของการสร้างนิสัยที่พ่อแม่ปรารถนาให้ลูกมี นิสัยใช้จ่ายเงินอย่างฉลาด รู้จักอดออม   พ่อแม่ต้องมีแผนในใจในการสร้างนิสัยของลูกในเรื่องเงิน   ไม่ปล่อยให้ก่อตัวขึ้นอย่างไร้ทิศทาง”

 

ย้อนอ่าน สร้างนิสัยใช้จ่ายชาญฉลาดให้ลูก ตอนที่ 1

 

บทความโดย: ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ ผู้เท่าทันเงินทองและคุณปู่ของหลานสาวคนเดียว

แม่อู๊ดอี๊ด : ดิฉันมีลูกวัยกำลังโต 3 คน 8 ขวบ 5 ขวบ และ 3 ขวบ ค่ะ อยากฝึกให้เขารู้จักเก็บออม รู้จักใช้จ่ายเป็นตั้งแต่เล็กๆ โตขึ้นจะได้ไม่ลำบาก แต่จากที่เลี้ยงดูเขามา ดิฉันต้องมีวิธี เทคนิคกับลูกแต่ละคนต่างกัน พอมาถึงเรื่องเงินทอง คิดว่าต้องใช้วิธีต่างกันหรือไม่ อยากได้คำแนะนำค่ะ

อ.วรากรณ์ : นิสัยหรือพฤติกรรมซ้ำซากจนเป็นธรรมชาติของแต่ละคนนั้น ตำราจิตวิทยาบอกว่ามาจากการผสมกลมกลืนกันของ 2 อย่าง คือ พันธุกรรม (Nature) กับการบ่มเพาะ (Nurture)

พันธุกรรมก็คือ สิ่งที่ถ่ายทอดทางชีววิทยาจากพ่อแม่และบรรพบุรุษสู่ลูกหลาน ส่วนการบ่มเพาะคือ การอบรมเลี้ยงดูบ่มเพาะของพ่อแม่ตลอดจนอิทธิพลของสิ่งแวดล้อมในทุกระดับและสิ่งที่ได้ประสบในชีวิตมา

ถ้านิสัยใจคอเป็นพื้นที่สี่เหลี่ยมซึ่งเท่ากับด้านกว้างคูณด้านยาว ธรรมชาติกับการบ่มเพาะก็คือด้านกว้างและด้านยาว บางคนอาจมีพันธุกรรมเป็นด้านยาว และการบ่มเพาะเป็นด้านกว้าง และบางคนก็กลับกัน

การบ่มเพาะกินความกว้างขวางนับตั้งแต่การอบรม บ่มเพาะ สั่งสอนของพ่อแม่ ครอบครัว ครู ไปจนถึงสิ่งแวดล้อมในครอบครัว ในโรงเรียน ในสังคม และประสบการณ์ที่ลูกได้รับในชีวิตตั้งแต่แรกเกิดมา

พูดง่ายๆ ก็คือ เด็กบางคนพันธุกรรมมีอำนาจแรงกว่าการบ่มเพาะ และบางคนการเลี้ยงดูอบรม  สิ่งแวดล้อม มีอิทธิพลมากกว่าพันธุกรรม ซึ่งทั้งหมดประกอบกันเข้าเป็นนิสัยใจคอ

พันธุกรรมและการบ่มเพาะก็ใช่ว่าจะแยกขาดจากกันทั้งหมด ทั้งสองตัวมีผลกระทบต่อกันและกัน เช่น ความรุนแรงในครอบครัวเป็นผลพวงจากสภาพแวดล้อม (พ่อเมาเหล้า เสพยา การพบเห็นเคยชินกับความรุนแรง) ที่มีผลต่อเด็ก เด็กก็จะซึมซับรับเอาความรุนแรงมาใช้ในชีวิต เมื่อโตขึ้นก็เลียนแบบความรุนแรงนั้นอีก และก็ถ่ายทอดไปถึงลูกหลานต่อไปเป็นทอด จนเสมือนกับเป็นพันธุกรรม

บางครั้งพันธุกรรมก็มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ครอบครัวที่พ่อแม่มีน้ำหนักเกินมาตรฐานมากจำเป็นต้องบริโภคไม่เป็นเวลาเพราะธรรมชาติของร่างกายต้องการการบริโภคในลักษณะนั้นจนกลายเป็นสภาพแวดล้อมที่เด็กเห็นอยู่ทุกวันไป

โดยสรุปพันธุกรรมเป็นสิ่งที่พ่อแม่ควบคุมไม่ได้เลย เปรียบเสมือนไพ่ที่ถูกแจกให้เราเล่น ทางเดียวที่ทำได้คือจัดการฝั่งการบ่มเพาะ อบรมสั่งสอนลูกเราซึ่งเสมือนกับการเล่นไพ่ที่ถูกแจกมาแล้วให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้

 

อ่านต่อ สร้างนิสัยใช้จ่ายชาญฉลาดให้ลูก ตอนจบ

 

บทความโดย: ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ ผู้เท่าทันเงินทองและคุณปู่ของหลานสาวคนเดียว

การมีวินัยในชีวิตตั้งแต่เป็นเด็กเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง ลูกอาจอึดอัดไม่สะดวกสบายตามใจเขาเพราะการมีวินัย แต่อย่าลืมว่าเขาจะลำบากเพียงต้นชีวิตแต่จะมีความสุขในเวลาที่เหลือของชีวิต ในทางกลับกันถ้าปล่อยให้ลูกสบายโดยไม่มีวินัยในตอนเด็ก เขาอาจจะมีความสุขในวัยเด็กอย่างที่สุด แต่จะมีความทุกข์ในเวลาที่เหลือของชีวิต การมีวินัยเป็นปัจจัยพื้นฐานของการมีความมุ่งมั่นในชีวิต วินัยการใช้เงิน ก็เช่นกัน

การฝึกฝนให้รู้จักจัดการเงินทองคือการสร้างวินัยในเรื่องการเงิน และเวลาที่เหมาะสมก็คือเมื่อเข้าเรียนชั้นอนุบาล 3 ซึ่งพอรู้ความมากแล้ว

วินัยการใช้เงิน ที่ต้องสอนลูก

1. สิ่งแรกที่ต้องสอนให้เข้าใจก็คือความสัมพันธ์ระหว่างเงินและการได้สินค้ามาใช้

ถ้าเด็กเข้าใจว่าสิ่งของที่ได้มานั้นมาจากการใช้เงินซื้อมิได้หล่นมาจากสวรรค์หรือใครให้มา ทุกสิ่งต้องเสียเงินทั้งสิ้น หากจะมีคนให้ก็มีน้อยมาก

 

2. ประการที่สอง คือเด็กต้องรู้ว่าเงินนั้นมีจำกัดเสมอ

3. ประการที่สาม คือถ้าเราไม่เอาเงินไปซื้อของสิ่งหนึ่ง เราก็สามารถเอาเงินจำนวนนั้นไปซื้อสิ่งอื่นแทนได้เสมอ

ทั้งสามข้อนี้บางท่านอาจเห็นว่ามันยากเย็นเกินไปสำหรับเด็กที่จะเข้าใจ แต่ในความเป็นจริงแล้ว

ในข้อที่หนึ่งเป็นเรื่องของธรรมชาติ โดยปกติเด็กรู้อยู่แล้วว่าต้องเอาเงินไปซื้อจึงจะได้ของมา เพียงแต่พ่อแม่ย้ำว่าต้องซื้อเสมอ นอกจากปลูกผัก ผลไม้ไว้บริโภคเอง หรือบางทีก็มีคนให้มา

สำหรับข้อสองนั้นเด็กจะเห็นเองเมื่อให้เงินจำนวนหนึ่งไปโรงเรียน

ส่วนข้อสามนั้นพ่อแม่อธิบายให้ลูกเข้าใจได้โดยแสดงให้ดูว่าถ้าไม่ซื้อไอศครีมหลังจากเดินไปที่รถขายแล้ว เขาสามารถเอาไปซื้อลูกชิ้นทอดที่อยู่ใกล้ ๆ กันได้

 

สำหรับเด็กบางคนที่ไปไกลกว่านั้น คือเขาตัดสินใจไม่ซื้ออะไรเลย ก็ให้เขาเอาเงินใส่ขวดหรือกระป๋องด้วยตนเอง และอธิบายให้ฟังว่าหากไม่ใช้เงินที่ให้ทุกวันจนหมด เขาก็สามารถสะสมเก็บเงินไว้ซื้อสิ่งของที่ใหญ่กว่านี้ได้ในอนาคตครับ

อ่านต่อบทความน่าสนใจ คลิก

การเงินในครอบครัว เรื่องที่ต้องสอน

ฝึกบริหารจัดการเงินขั้นอนุบาล

---

บทความโดย รศ.ดร.วรากรณ์  สามโกเศศ อธิการบดีกิตติคุณ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ผู้รู้เท่าทันเงินทองและคุณปู่ของหลานสองคน

คุณพ่อน้ำ : อะไรสำคัญกว่ากันครับระหว่างการเก็บเพื่อเรียนของลูกกับการจ่ายหนี้หรือเก็บเงินเพื่อชีวิตหลังเกษียณ

อ.วรากรณ์ : การเก็บเงินเพื่อการเรียนของลูก การจ่ายหนี้สำหรับการบริโภคและการเก็บเงินเพื่อชีวิตหลังเกษียณนั้น สามารถทำไปพร้อมกันได้ ไม่จำเป็นต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง

ระหว่างที่ลูกโตขึ้นมานั้น การผ่อนบ้าน ผ่อนรถยนต์ กู้ยืมมาบริโภค และการเก็บเงินสำหรับหลังเกษียณ เป็นเรื่องปกติของทุกครอบครัว เมื่อไม่มีเงินสดครบในมือสำหรับซื้อสิ่งของก็จำเป็นต้องกู้เงินมาซื้อไปก่อน และผ่อนใช้ภายหลัง ประเด็นอยู่ที่ว่ากู้มามากน้อยเพียงใด สมดุลกับรายได้หรือไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งนำมาใช้เพื่อวัตถุประสงค์ใด ถ้าการผ่อนหนี้ทั้งหมดในแต่ละเดือนยอดรวมกันไม่เกินร้อยละ 30 ของรายได้ และถ้ามีการออมสำหรับหลังเกษียณอีกร้อยละ 20 ของรายได้ก็ถือว่าอยู่ในระดับที่ไม่น่าเกิดปัญหา  อย่างไรก็ดี ไม่ว่าจะมีหนี้ต้องผ่อนเท่าใดและออมเท่าใดเมื่อรวมกับค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตในแต่ละเดือนแล้ว จะต้องสามารถเก็บส่วนหนึ่งของรายได้ไว้เป็นเงินออมสำหรับการศึกษาของลูกให้จงได้

พูดง่ายๆ ก็คือในแต่ละเดือน เงินชำระหนี้ทั้งหมดบวกเงินออมหลังเกษียณบวกค่าใช้จ่ายในการ ดำรงชีวิตในแต่ละเดือนแล้วต้องน้อยกว่ารายได้เสมอ และช่องว่างที่เหลือนี้ต้องเป็นเงินออมเพื่อการศึกษาของลูกนั่นเอง

ตัวอย่างเช่น มีรายได้เดือนละ 36,000 บาท มีหนี้รายเดือนต้องจ่ายรวมทั้งสิ้น 12,000 บาท เงินออมหลังเกษียณ 3,000 บาท ค่าใช้จ่ายรายเดือน 18,000 บาท เหลือเงินออมเพื่อการศึกษาของลูก 3,000 บาท (36,000 – 12,000 – 3,000 – 18,000 = 3,000) ควรตั้งเป็นเป้าหมายว่าจะออมเพื่อการศึกษาของลูกในแต่ละเดือนเป็นยอดเท่าใด โดยมีคำสั่งให้ธนาคารหักเงินเดือนส่วนหนึ่งเข้าบัญชีเงินออมเพื่อการศึกษาของลูกตามยอดที่ระบุไปเลย วิธีนี้จะได้ผลเพราะเป็นการออมแบบบังคับครับ

ทั้งหมดนี้ถ้าดูจะตึงมือก็มีทางออก 2 ทาง คือ ลดการก่อหนี้ใหม่และตัดรายจ่ายส่วนตัวลง หรือหารายได้เพิ่ม                    

 

บทความโดย : ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ

ภาพ : Shutterstock