คราวที่แล้วผู้เขียนได้เล่าถึงองค์กรอิสระและเว็บไซต์ที่ให้ความรู้เกี่ยวกับนมแม่ไปแล้ว คราวนี้เลยจะขอเล่าถึงข้อดีและประสบการณ์ปีกว่าๆ ของการให้นมแม่ล้วนๆ (exclusive breastfeeding หมายถึงให้แต่นมแม่ ไม่ให้น้ำหรืออาหารเสริมอื่นใดในช่วง 6 เดือนแรก) ที่ผู้เขียนประสบมาด้วยตนเองให้ฟังก็แล้วกันนะคะ

 

แต่แรกเริ่ม ผู้เขียนตั้งใจว่าจะให้นมลูกจากอก แล้วก็ปั๊มเพิ่มบางส่วน เพื่อให้คุณสามีได้ป้อนนมลูกจากขวดบ้างแต่พอเอาเข้าจริง หนูเมตตาแกไม่ยอมกินจากขวด ลองซื้อมาแทบทุกแบบที่มีในท้องตลาดก็ไม่สำเร็จซักแบบ pacifier ก็ไม่ยอมใช้ เสียสตางค์ไปอย่างเยอะ ซื้อมาให้ลองเกือบสิบอัน คุณลูกเธอจับโยนลงพื้นโม้ด จะดูดแต่นมจากอกแม่ท่าเดียว ทีนี้พอผู้เขียนใช้เครื่องปั๊มนมเพิ่ม ร่างกายก็เลยงง เพราะเหมือนจะได้รับการส่งสัญญาณว่ามีเบบี๋สองคนนะจ๊ะ เห็นท่าจะต้องผลิตนมเพิ่มเป็นพิเศษซะแล้ว น้ำนมก็เลยพุ่งเป็นน้ำก๊อก เมตตาดูดไม่ทัน สำลักแค็กๆ อารมณ์เสียอีก เป็นอันว่าต้องหยุดปั๊ม เหลือกันตัวต่อตัวแม่ลูก ทีแรกผู้เขียนก็แอบกลุ้มว่าตายละวา … ถ้าฉันเป็นอะไรขึ้นมา เราก็จะปราศจากอุปกรณ์ช่วย นมสำรองในตู้เย็นก็ไม่มี เมตตาต้องอดตายเป็นอันแน่ แต่เมื่อผ่านช่วงสามเดือนแรกและเริ่มตั้งสติได้ ก็เข้าใจว่าเรานี่ช่างติงต๊อง พยายามทำอะไรที่ฝืนธรรมชาติ ลูกเขาอุตส่าห์ยืนยันว่า “ของจริงนี่ละแม่ แน่ที่สุดแล้ว” ก็ไม่ฟัง ถึงได้ทุลักทุเลหงุดหงิดกันทุกฝ่าย พอทำความเข้าใจและปล่อยวาง ถึงได้รู้ว่าการให้นมแม่ล้วนๆ นี่ดีมีประโยชน์มากมายหลายประการดังนี้นะคะ

 

หนึ่ง ประหยัด เพราะนมแม่ไม่ต้องซื้อหา ค่าใช้จ่ายจริงๆ คือค่าอาหารดีๆ มีประโยชน์สำหรับคุณแม่ (และอย่าลืมกินวิตามินเสริมตลอดระยะเวลาที่ให้นมด้วยนะคะ เพราะสารอาหารที่มีประโยชน์จะถูกดึงออกไปกับนมแม่ก่อนเพื่อป้อนลูกน้อย เพราะฉะนั้นเพื่อให้ร่างกายของลูกและตัวคุณแม่เองได้สารอาหารครบถ้วน คุณแม่จึงควรจะกินวิตามินเสริมด้วย) ผู้เขียนเห็นราคานมผงสำหรับทารกแล้วยังตกใจว่าแพงจัง ไหนจะค่าขวดค่าเครื่องอุ่นเครื่องฆ่าเชื้ออีก เก็บสตางค์ไว้เป็นค่าเล่าเรียนลูกในอนาคตน่าจะดีกว่าไหมคะ

 

สอง คุณแม่ไม่ต้องไปเข้าคอร์สลดน้ำหนักหลังคลอด อันนี้ขอยืนยันและนั่งให้นมยันว่าจริงยิ่งกว่าจริง ตอนท้องผู้เขียนน้ำหนักขึ้นประมาณ 15 กิโลกรัม ให้นมลูกอยู่เดือนแรกเท่านั้น กลับมาผอมกว่าตอนก่อนท้องเสียอีก น่าอัศจรรย์มาก ผู้เขียนอ่านเจอในหนังสือ Ina May’s Guide to Breastfeeding ว่า การที่ผู้หญิงสะสมไขมันที่ต้นแขน ก้น และต้นขามากเป็นพิเศษระหว่างท้องนั้น ก็เพื่อให้สามารถนั่งให้นมได้นานๆ และไขมันทั้งหมดที่สะสมไว้ ก็เพื่อใช้เป็นอาหารให้กับลูกในยามให้นมนี่เอง เพราะฉะนั้น คุณผู้หญิงที่คลอดลูกแล้วไม่ยอมให้นม น้ำหนักจะลดยาก ต้องเสียสตางค์เป็นหมื่นเป็นแสนเพื่อเข้าคอร์สลดน้ำหนัก ทั้งที่จริงๆ แล้วให้นมลูกไม่กี่เดือนก็เห็นผลเหมือนกัน และเป็นผลระยะยาวต่อทั้งคุณแม่และคุณลูกด้วย

 

สาม สะดวก ไม่ต้องพก ไม่ต้องล้างขวดนมและอุปกรณ์ชิ้นเล็กชิ้นน้อยให้เปลืองเวลาและเหนื่อยใจ ลำพังแค่ให้นมลูกทั้งวันทั้งคืนก็จะตายอยู่แล้ว ถ้ายังต้องคอยล้างขวด ฆ่าเชื้อกันทั้งวันก็จะพาลให้เครียดกันเสียเปล่าๆ ความสะดวกอีกอย่างก็คือยามเดินทาง (โดยเฉพาะไปต่างประเทศ) มีแค่แม่คนเดียวก็สบายหายห่วง ไม่อย่างนั้นต้องพกกระเป๋าใบใหญ่ใส่นมและอุปกรณ์ต่างๆ ไหนจะต้องหาที่อุ่น หาน้ำร้อน หาที่ล้าง ถ้านมเหลือก็ต้องทิ้งน่าเสียดาย ในขณะที่นมจากอกแม่ไม่มีบูดไม่มีเหลือ พร้อมดื่มเสมอ

 

สี่ ปรับตามความต้องการในแต่ละช่วงวัยของลูกน้อยและมีสารอาหารครบถ้วน เช่น ถ้าลูกดูดนมน้อย น้ำนมก็จะข้น แต่ถ้าดูดเยอะ น้ำนมก็จะเหลว หรือสารอาหารจะเปลี่ยนไปทุกวัน ฯลฯ ยิ่งถ้าลูกเริ่มโตขึ้น เริ่มสนใจสิ่งต่างๆ รอบตัวจนไม่ค่อยยอมดูดนมนานๆ น้ำนมก็จะกลายเป็น power shot คืออัดแน่นด้วยคุณค่าทางอาหาร แถมสารอาหารที่อยู่ในนมแม่จะทำงานร่วมกัน ทำให้ร่างกายหนูน้อยดูดซึมไปใช้ได้เต็มที่ ในขณะที่สารอาหารแบบ “แยกมาเป็นอย่างๆ” ในนมผงนั้นอาจจะไม่ได้รับการดูดซึมไปใช้ทั้งหมด เว็บไซต์ของ La Leche League บอกว่าร่างกายมนุษย์นั้นโตช้ามากเมื่อเทียบกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่นๆ ส่วนที่พัฒนาไวที่สุดคือสมอง เพราะฉะนั้นนมแม่จึงมีปริมาณคาร์โบไฮเดรตสูงกว่าไขมัน เพื่อให้มีน้ำตาลไปเลี้ยงสมองได้เต็มที่ ทีนี้ถ้าเราเลี้ยงลูกคนด้วยนมวัวหรือนมชนิดอื่นๆ ลูกก็จะโตแต่ตัว สมองพัฒนาได้ไม่ดีเท่าที่ควร (ความเห็นส่วนตัวนะคะ)

 

ห้า ทำให้ลูกท้องไม่ผูกและไม่เป็นภูมิแพ้ เพราะนมแม่มีฤทธิ์เป็นยาระบายอ่อนๆ และทำให้ระบบขับถ่ายของหนูน้อยเป็นปกติ เมตตาไม่เคยท้องผูกหรือท้องเสียเลย แถมไม่แพ้อาหารอะไรซักอย่าง เพราะนมแม่ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันที่จะไปเคลือบผนังลำไส้ของลูก ทำให้ไม่เกิดอาการลำไส้อักเสบ ซึ่งจะส่งผลให้โปรตีนที่ย่อยไม่หมดและเชื้อโรค “รั่ว” ออกมานอกลำไส้ เป็นสาเหตุให้ร่างกายเกิดภูมิแพ้และปัญหาสุขภาพอื่นๆ ตามมา

 

หก ไม่ค่อยเป็นผื่นผ้าอ้อม เหตุผลหลักๆ คือเพราะนมแม่ดูดซึมได้มาก ลูกจึงไม่ค่อยมีอึมากนัก แถมนมแม่ยังจะช่วยลดค่า pH ทำให้อึของลูกน้อยมีความเป็นกรดมากขึ้น (ถ้าอึและฉี่มีความเป็นด่างมาก เวลาสัมผัสกับผิวที่บอบบางของทารกเป็นเวลานาน จะทำให้เกิดการอักเสบระคายเคือง) ตำราโบราณยังบอกว่าให้ใช้นมแม่ทาบริเวณที่เป็นผื่นผ้าอ้อมด้วย สารพัดประโยชน์จริงๆ เลย

 

เจ็ด หนูน้อยจะแข็งแรงมาก เพราะแม่เป็นคนสร้างภูมิคุ้มกันต่อสภาวะแวดล้อมเดียวกันกับที่หนูน้อยอาศัยอยู่แล้วส่งภูมิคุ้มกันนั้นผ่านนมแม่ ตั้งแต่เกิดมา ลูกสาวผู้เขียนแทบไม่เคยป่วยเป็นอะไร มีน้ำมูกไหลนิดหน่อยอยู่ 2 วันเท่านั้นเอง ฉีดวัคซีนก็ไม่เคยเป็นไข้ Dr.William Sears คุณหมอเด็กคนดัง กล่าวไว้ในเว็บไซต์ askdrsears.com ว่า นมแม่หนึ่งหยดนั้น มีเซลล์เม็ดเลือดขาวราวเกือบล้านเซลล์! และเซลล์เหล่านี้เองที่จะทำหน้าที่เป็นทหารกล้า ต่อสู้กับเชื้อโรคร้ายต่างๆ จนกว่าร่างกายหนูน้อยจะสร้างภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงเป็นของตนเอง

 

แปด ไม่เป็นโรคหูอักเสบและมีพัฒนาการด้านการพูดดี ข้อนี้น่าจะเกี่ยวเนื่องมาจากการที่ลูกน้อยแข็งแรง ไม่ค่อยเป็นหวัดคัดจมูกน้ำมูกไหล ทำให้ไม่มีเชื้อโรคลุกลามเข้าไปถึงหูส่วนกลางซึ่งเต็มไปด้วยน้ำ เด็กที่เป็นหวัดบ่อย มักจะเกิดการติดเชื้อตามมา ทำให้ปวดหูร้องไห้งอแง (ลูกสาวผู้เขียนไม่เคยเป็นโรคหูอักเสบ แต่ก็หาเรื่องร้องไห้งอแงได้อีกอยู่ดี ฮ่าๆ) และถ้ารักษาไม่ถูกต้องก็จะมีผลต่อการได้ยิน ซึ่งจะส่งผลเป็นลูกโซ่ต่อไปถึงพัฒนาการด้านการพูดอีกด้วย

 

เก้า อารมณ์ดีทั้งแม่และลูก เพราะฮอร์โมน oxytocin และ prolactin (หลายคนเรียกว่า love hormone) ที่หลั่งออกมาเวลาให้นมนั้น จะทำให้คุณแม่และคุณลูกผ่อนคลายและอาบเอิบไปด้วยความรัก มิน่า ให้นมทีไรหลับปุ๋ยกันไปทั้งแม่และลูกอยู่เรื่อยเชียว ผู้เขียนเองยังนึกเสมอว่า นี่ถ้าไม่ได้ฮอร์โมนเหล่านี้ช่วยไว้ ป่านนี้คงจะสิ้นสภาพ รับมือกับความเครียดและความเหนื่อยล้าจากการเลี้ยงเด็กเล็กๆ แสนซนอย่างหนูเมตตาไม่ได้แน่ๆ

สิบ รักและผูกพันกันยาวนาน ความผูกพันแน่นแฟ้นที่สร้างขึ้นระหว่างแม่กับลูกผ่านการให้นมนั้น ไม่ได้มีผลดีเพียงระยะสั้นๆ แต่จะสร้างสัมพันธภาพอันงดงามไปจนตลอดชีวิตก็ว่าได้ leader ของ La Leche League คนหนึ่งซึ่งเป็นคุณแม่เหมือนกันเล่าให้ผู้เขียนฟังว่า ถึงแม้เธอจะอายุสามสิบกว่าแล้ว แต่ทุกวันนี้ก็ยังรู้สึกว่าอกแม่นั้นเป็นที่ที่อบอุ่นปลอดภัยที่สุดเสมอ เล่าแล้วเธอก็อดน้ำตารื้นขึ้นมาไม่ได้

 

ผู้เขียนก้มลงมองหน้าเจ้าลูกสาวตัวน้อยแล้วก็รู้สึกอุ่นในใจ … แม่รักหนูนะจ๊ะ และอกแม่จะเป็นที่พักใจให้หนูตลอดไป เมตตามองตอบกลับมาแล้วก็ปีนขึ้นตัก มองหน้าดูดนมแม่จุ๊บๆ อย่างรู้กัน

 

สำหรับคุณแม่ที่มีปัญหาน้ำนมน้อยในช่วงแรก ไม่ต้องหมดกำลังใจนะคะ เพื่อนของผู้เขียนเล่าให้ฟังว่ามีวิธีหนึ่งที่เขาใช้ และช่วยกระตุ้นน้ำนมได้ดีมาก เรียกว่า nursing vacation คือสองสามวันไม่ทำอะไรเลย นอกจากอยู่บนเตียงกับลูกให้ลูกดูดนมทั้งวันทั้งคืน (และอย่าลืมหาอะไรทำให้เพลิดเพลิน เช่น ดูหนัง อ่านหนังสือ รวมทั้งให้คนทำอาหารที่ดีมีประโยชน์ให้ทานด้วย) รับรองได้ผลชะงัดยิ่งกว่าเครื่องปั๊มหรือยาวิเศษชนิดไหนๆ แรกๆ อาจจะเจ็บสักหน่อย แต่ผ่านช่วงแรกไปได้ก็จะสบายและเป็นธรรมชาติขึ้นทั้งแม่และลูกค่ะ

 

บทความโดย: สิริยากร พุกกะเวส มาร์ควอร์ท อดีตนางเอกและพิธีกร ปัจจุบันเป็นเจ้าของบริษัทบ้านอุ้ม สำนักพิมพ์โอโอเอ็ม และเลี้ยงหนูน้อยเมตตาอยู่ที่เมืองพอร์ตแลนด์ รัฐโอเรก้อน สหรัฐอเมริกา

ภาพ: shutterstock

คุณคิดว่าเด็กที่เกิดมาจะเริ่มจำความได้ตอนอายุเท่าไหร่

 

ผู้เขียนเองลองนึกย้อนไปถึงตัวเองตอนเป็นตอนเด็ก เรื่องราวที่จำได้ก็น่าจะเริ่มต้นที่ประมาณสามสี่ขวบ ลองถามคนรอบๆ ตัวดูก็ได้คำตอบใกล้เคียงกัน

 

แต่เดวิด แชมเบอร์เลนไม่คิดเช่นนั้น… เขาบอกว่าเราจำความได้ตั้งแต่ยังอยู่ในท้องแม่ และที่สำคัญจำประสบการณ์ในระหว่างคลอดและหลังคลอดได้ด้วย !

 

เดวิด แชมเบอร์เลน (David Chamberlain) เป็นนักจิตวิทยาชาวอเมริกัน ในปี ค.ศ. 1974 เขาเริ่มใช้การสะกดจิตรักษาคนไข้และพบว่าอาการเจ็บป่วยทางจิตใจหลายอย่างมีจุดเริ่มต้นมาจากในท้องแม่และระหว่างคลอด และส่งผลระยะยาวไปจนกระทั่งโต (หรือบางครั้งตลอดชีวิต) ในปี 1980 เขาจึงทำการวิจัยโดยใช้การสะกดจิตแม่และลูก 10 คู่แยกกัน (ลูกๆ มีอายุตั้งแต่ 9-23 ปี) โดยให้แต่ละคนระลึกย้อนไปถึงความทรงจำก่อน ระหว่าง และหลังคลอด ผลที่ได้รับเป็นที่น่าอัศจรรย์มาก เพราะรายละเอียดของเรื่องราวระหว่างแม่ลูกช่างตรงกันแทบไม่ผิดเพี้ยน ทั้งที่แม่เองไม่เคยเล่าเรื่องเหล่านั้นให้ลูกฟังเลย สิ่งที่น่าสนใจคือเด็กส่วนใหญ่ล้วนพูดถึงแสงที่สว่างจ้า การจับแบบไม่ทะนุถนอม เตียงเย็นๆ และการต้องถูกแยกจากแม่ไปอยู่ในเนิร์สเซอรี่ทันทีหลังคลอดว่าเป็นประสบการณ์ที่น่ากลัวและไม่สนุกเอาเสียเลย

 

ในหนังสือ Babies Remember Birth and Other Extraordinary Scientific Discoveries about the Mind and Personality of Your Newborn ของเดวิดนั้น รวบรวมเรื่องราวที่น่าสนใจจากงานวิจัยดังกล่าว และมีการถอดความจากสิ่งที่ผู้เข้ารับการทดลองเล่าไว้ด้วย

 

หลายคนอธิบายถึงแรงบีบรัดจากรอบกาย แสงสว่างรำไรที่ปลายทาง รายละเอียดของห้องคลอด หมอ พยาบาล มิดไวฟ์ และสิ่งที่ได้ยินเมื่อถือกำเนิดออกมาสู่โลก หญิงสาวคนหนึ่งที่รู้สึกเสมอว่าตัวเองไร้ค่าเล่าว่า สิ่งแรกที่เธอได้ยินพ่อพูดในห้องคลอดก็คือ “เด็กไม่สำคัญ…ช่วยแม่ก่อน” เพราะแม่ของเธอตกเลือดมาก และตัวเธอเองก็ชีพจรเต้นช้ามากจนหมอนึกว่าจะไม่รอด ส่วนอีกหลายๆ คนที่รู้สึกแย่กับตัวเองนั้น ก็เป็นผลมาจากปฏิกิริยาที่คนรอบตัว (โดยเฉพาะแม่และพ่อ) ที่ได้รับเมื่อคลอดออกมา ไม่ว่าจะเป็นความผิดหวังที่ไม่ได้เป็นเพศที่พ่อแม่ต้องการ หรือสิ่งที่ได้ยินผู้ใหญ่พูดกันเล่นๆ อย่างเช่น “ตัวเล็ก/เหี่ยวจัง ท่าจะไม่แข็งแรง” “หูมีขนด้วยตลกจริง” “กว่าจะออกมาได้ทำเอาแม่แทบตาย โตขึ้นต้องดื้อแน่ๆ” ฯลฯ

 

ในทางกลับกัน เด็กที่ได้รับความรักความอบอุ่นและการปฏิบัติด้วยอย่างอ่อนโยนตั้งแต่อยู่ในท้องจนกระทั่งคลอดออกมานั้น ต่างก็มีทัศนคติที่ดีต่อตนเองและต่อคนรอบข้าง หญิงสาววัยรุ่นคนหนึ่งจำได้ถึงประสบการณ์แสนสุขในเนิร์สเซอรี่ เพราะแม่ชีที่ดูแลเธอนั้นร้องเพลงและอุ้มเธอให้นมอย่างเบิกบาน

 

หลายๆ คนพูดตรงกันว่าตนเองเข้าใจสิ่งที่ผู้ใหญ่พูดกันทั้งหมด และไม่เข้าใจว่าทำไมถึงถูกปฏิบัติด้วยราวกับตนเองไม่รู้ประสาและไม่มีความรู้สึก ครั้นพอพยายามจะร้องบอกว่าอยากไปอยู่กับแม่ ไม่อยากอยู่ร่วมกับคนแปลกหน้ามากมาย อยากให้คนอุ้ม ไม่อยากถูกห่อผ้าแน่นๆ หิว กลัว เจ็บ ฯลฯ ก็กลับไม่มีคนสนใจเสียอีก

 

เดวิดบอกว่าความทรงจำเหล่านี้จะยังแจ่มชัดมากจนกระทั่งเด็กอายุประมาณ 2 ขวบ และหากไม่ได้รับการสนใจก็จะถูกเก็บไปไว้ในจิตใต้สำนึก เด็กหลายๆ คนเมื่อเริ่มพูดได้ สิ่งแรกๆ ที่เด็กอยากจะพูดถึงก็คือเรื่องเกี่ยวกับตอนคลอดนี่เอง ถ้าหากพ่อแม่สนใจก็ให้ลองดูตอนที่ลูกกำลังสบายๆ แล้วถามเล่นๆ ดูว่า “หนูจำตอนที่เกิดมาได้ไหมจ๊ะ” อาจจะได้ฟังอะไรที่น่าสนใจก็ได้ (เด็กอาจจะยังมีคลังคำจำกัด จึงจะใช้กิริยาท่าทางประกอบด้วย)

 

ลูกสาวผู้เขียนยังพูดไม่ได้ ผู้เขียนก็เลยยังไม่ได้ลองถามหรือมีประสบการณ์ตรงเกี่ยวกับเรื่องนี้ แต่อย่างน้อยก็ดีใจว่าในระหว่างคลอดมีแต่คำพูดให้กำลังใจ และเมื่อลูกคลอดออกมาก็เป็นช่วงเวลาที่เบิกบาน เมื่อวันหนึ่งที่หนูเมตตาแกพูดได้ เราคงจะได้ฟังอะไรสนุกๆ กันบ้างไม่มากก็น้อย

 

ใครที่เคยมีประสบการณ์ “หนูจำได้” จากลูกน้อย จะส่งเรื่องราวมาแบ่งปันกันก็ดีนะคะ ส่วนใครที่กำลังจะเป็นคุณแม่และคุณพ่อ ฟังเรื่องที่เล่ามาแล้ว จะเชื่อหรือไม่เชื่อก็อยู่ที่วิจารณญาณของแต่ละท่านนะคะ แต่อย่างไรก็ตามประสบการณ์ที่ดีงามในระหว่างคลอดและหลังคลอดนั้นย่อมส่งผลดีต่อหนูน้อยในระยะยาวแน่ๆ

 

พูดแต่สิ่งที่ดีๆ ต่อกัน อุ้ม กอดและใช้เวลาอยู่กับลูกเยอะๆ เถอะค่ะ เขาจะได้โตขึ้นมาเป็นเด็กดีมีแต่ความรักความมั่นคงในจิตใจ

 

บทความโดย: สิริยากร พุกกะเวส มาร์ควอร์ท อดีตนางเอกและพิธีกร ปัจจุบันเป็นเจ้าของบริษัทบ้านอุ้ม สำนักพิมพ์โอโอเอ็ม และเลี้ยงหนูน้อยเมตตาอยู่ที่เมืองพอร์ตแลนด์ รัฐโอเรก้อน สหรัฐอเมริกา

ภาพ: shutterstock

วันหนึ่งระหว่างผู้เขียนนั่งเล่นอยู่ที่สนามหลังบ้านกับลูกสาววัยไม่กี่เดือน เด็กชายอีไลจา ลูกชายของแจ๊คกี้ เพื่อนบ้านคนสวยของผู้เขียนก็แวะมาเกาะกำแพงคุยด้วยเพราะหลังบ้านเราติดกัน ผู้เขียนสังเกตมานานแล้วว่าหนูน้อยอีไลจา (อายุ 7 ขวบ) เป็นเด็กฉลาดเฉลียว ช่างสงสัย ช่างสังเกต ร่าเริง พูดจาฉะฉาน มีความเชื่อมั่นในตนเอง แต่ขณะเดียวกันก็สุภาพเรียบร้อยน่ารัก เวลาออกมาเล่นที่หลังบ้านแล้วเห็นผู้เขียน ก็มักจะทักทายพูดคุยด้วยเสมอ

 

บ่ายวันนั้นมีโอกาส ผู้เขียนจึงกล่าวชมหนูอีไลกับแจ๊คกี้ และบอกเธอว่าเลี้ยงลูกเก่งจัง แจ๊คกี้ยิ้มหวาน แล้วเล่าให้ผู้เขียนฟังว่าตอนอีไลเล็กๆ เธอมีโอกาสได้อ่านหนังสือเล่มหนึ่ง ซึ่งมีประโยชน์และมีหลักการเลี้ยงลูกที่เธอได้นำมาปรับใช้อยู่เสมอ ชื่อหนังสือว่า Your Self-Confident Baby : How to Encourage Your Child’s Natural Abilities เขียนโดยคุณ Magda Gerber ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้ง Resources for Infant Educarers (REI – ราย) องค์กรอิสระที่ให้ความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงดูเด็กตามปรัชญาของคุณแม็กด้า ซึ่งมีหลักการที่สำคัญที่สุดคือการเคารพและเชื่อในศักยภาพการเรียนรู้ของลูกตั้งแต่ยังเป็นทารกแรกเกิด โดยพ่อแม่เข้าไปแทรกแซงน้อยที่สุด เพื่อที่ลูกจะได้โตขึ้นเป็นคนที่มีความเคารพและเชื่อมั่นในตนเอง ผู้เขียนฟังแล้วก็รู้สึกสนใจอย่างมาก และได้เห็นผลงานเป็นหนูน้อยอีไลจาคนเก่งวิ่งไปมาให้เป็นที่ประจักษ์ จึงขอยืมหนังสือเล่มนั้นมาอ่านดูบ้าง

 

แนวคิดหลัก 2-3 ประการที่ผู้เขียนค้นพบจากหนังสือเล่มนั้นคือ การปฏิบัติต่อลูกน้อยเสมือนหนึ่งเขาเป็นมนุษย์ที่เท่าเทียมกับเรา ไม่ใช่เป็นเพียงเด็กเล็ก “ไม่รู้ภาษา” พ่อแม่จะตัดสินใจทำอะไรเมื่อไหร่ก็ได้โดยไม่ต้องบอกให้ลูกรู้ก่อนหรือไม่ได้เปิดโอกาสให้ลูกได้พยายามทำเอง

 

คุณแม็กด้ายกตัวอย่างถึงความพยายามแรกของทารกอย่างเช่นการกินนมตอนลูกเพิ่งเกิด ถ้าแม่เพียงวางลูกบนอกแล้วให้หนูน้อยหาหัวนมจนเจอและเริ่มต้นดูดนมด้วยตนเอง ย่อมต่างจากการเอาหัวนมใส่ปากลูก หรือกิจกรรมที่ทำบ่อยครั้งในแต่ละวันอย่างการเปลี่ยนผ้าอ้อม เราได้บอกลูกก่อนไหมว่ากำลังจะเกิดอะไรขึ้น หรือเพียงแต่จับลูกนอนแล้วเปลี่ยนให้เสร็จโดยไม่ได้พูดอะไร คุณแม็กด้าบอกว่า “The way we care for our babies is how they experience our love วิธีที่เราปฏิบัติกับลูกนั่นละคือวิธีที่พวกเขารับรู้ถึงความรักของเรา” หากพ่อแม่มองตาและพูดคุยเวลาที่ปฏิสัมพันธ์กับลูก พวกเขาย่อมรู้สึกว่าตัวเองมีค่าและมีความสำคัญ และนั่นเป็นพื้นฐานของความเคารพในตัวเองที่เริ่มต้นได้ตั้งแต่ลูกเกิด

 

อีกเรื่องหนึ่งที่คุณแม็กด้าเน้นมากคือ การคอย ลองนึกดูสิคะว่าในวันหนึ่งๆ เราปรารถนาดี “รีบ” เข้าไปช่วยลูกทำโน่นทำนี่บ่อยแค่ไหน คุณแม็กด้าบอกว่า “Observe more, do less. Do less, enjoy more. สังเกตให้มาก ทำให้น้อยเมื่อทำน้อย ก็จะสนุกขึ้นมาก”

 

สิ่งสำคัญคือคุณพ่อคุณแม่ต้องสร้างสภาพแวดล้อมที่ลูกจะเล่นเองได้อย่างปลอดภัย แล้วปล่อยให้ลูกได้เล่นและค้นพบสิ่งต่างๆ ด้วยตนเอง โดยพ่อแม่ไม่ต้องพยายามสอน หากแต่เพียงคอยหมั่นสังเกต ถ้าลูกเพลิดเพลินกับการได้เล่นตามลำพังก็ปล่อยแก แต่ถ้าลูกประสบปัญหาเล็กๆ น้อยๆ ที่ไม่ได้เป็นเรื่องอันตราย สิ่งที่ต้องทำคือเปิดโอกาสให้ลูกได้พยายามแก้ปัญหาด้วยตนเองก่อน ไม่ต้องรีบเข้าไปช่วย

 

ผู้เขียนพบว่าหลายครั้งที่ลูกสาวร้องให้ช่วยแล้วผู้เขียนบอกแกว่า “You can do it!” แกก็ทำได้จริงๆ แรกๆ ผู้เขียนต้องหักห้ามใจอย่างมากไม่ให้ตัวเองเข้าไปช่วยแต่พอทำบ่อยๆ เข้า ผู้เขียนก็เริ่มได้เห็นว่าลูกสาวสามารถทำสิ่งต่างๆ ได้เองจริงๆ หนูเมตตาก็ดูจะภาคภูมิใจมากเวลาแก้ปัญหาเล็กๆ น้อยๆ อย่างเปิดกล่องหรือแกะเชือกที่พันกันสำเร็จ และเริ่มร้องให้ช่วยน้อยลง เดี๋ยวนี้บางทีเวลาเมตตาร้อง “Help!” ผู้เขียนโผล่หน้าไปดู ยังไม่ทันถามว่าจะให้ช่วยอะไร คุณลูกสาวก็ชิงบอกตัวเองเสียก่อนแล้วว่า “I got this!”สรุปว่าเหนื่อยและหงุดหงิดน้อยลงด้วยกันทั้งแม่ทั้งลูก ยอดไปเลย

 

ประเด็นที่สำคัญและใหญ่กว่าเกี่ยวกับการคอย ก็คือเรื่องของพัฒนาการ คุณพ่อคุณแม่ยอมรับไหมล่ะคะว่าลึกๆ แล้วก็อยากให้ลูกตัวเองฉลาดและทำอะไรได้เร็วๆ แล้วก็เที่ยวหาอุปกรณ์เสริมต่างๆ ที่เขาว่าจะช่วยพัฒนาสมองของลูกแต่คุณแม็กด้าบอกว่าเด็กแต่ละคนนั้นจะพัฒนาตามความพร้อมของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นการคว่ำ การนั่ง การคลาน การเดิน การพูด ฯลฯ พ่อแม่ไม่ควรจะเร่งให้ลูกทำสิ่งต่างๆ ก่อนที่แกจะพร้อมแล้วคิด (ไปเอง) ว่าลูกฉลาดหรือเก่งจังที่ทำอะไรได้ก่อนเด็กคนอื่นๆ ลองนึกดูสิคะว่าเราจับลูกคว่ำ จับลูกนั่งในเก้าอี้สำหรับเด็กเล็ก จับลูกใส่เครื่องช่วยเดิน จับมือพาลูกเดิน จับๆๆๆ เต็มไปหมด ทั้งที่จริงๆ แล้ววันหนึ่งลูกก็สามารถทำสิ่งเหล่านั้นได้เองโดยไม่ต้องมีเครื่องหรือมีคนช่วยเลยสมมตินะคะว่าคุณเป็นคนชอบเล่นกระโดดสูง แล้ววันหนึ่งมีโอกาสได้เลื่อนไม้กั้นเพื่อกระโดดให้สูงขึ้น คุณรู้ว่าฝึกฝนอีกไม่นานก็จะผ่านได้ คุณจะเลือกฝึกเองแล้วทำได้ด้วยความภูมิใจ หรือจะยอมมีคนมาบอกให้ฟังว่าต้องกระโดดอย่างไรแล้วอุ้มคุณกระโดดจนผ่าน ลูกเองก็คงรู้สึกอย่างเดียวกันไม่ว่าจะเป็นเรื่องอะไรต่างๆ ในชีวิตนะคะ ผู้เขียนไม่ได้หมายความว่าให้ปล่อยลูกทำอะไรเองตามลำพังเช่นกัน เพราะสิ่งสำคัญมากๆ อีกอย่างสำหรับลูกก็คือ การได้รู้ว่ามีคนคอยเฝ้าดู ให้กำลังใจ และพร้อมจะช่วยเหลือหากสิ่งต่างๆ ยากเกินกว่าจะรับมือไหว ความสำเร็จจะมีความหมายอะไรหากไม่มีคนที่รักร่วมฉลองด้วย จริงไหมล่ะคะ

 

ที่เล่ามาเป็นเพียงส่วนเล็กๆ ของปรัชญา REI ที่ผู้เขียนได้ใช้อยู่เสมอ และรู้สึกว่ามีผลดีต่อลูกสาวตัวน้อย ใครที่สนใจอยากหารายละเอียดเพิ่มเติม ลองเข้าไปอ่านดูในเว็บไซต์หรือในหนังสือหลายต่อหลายเล่มที่คุณแม็กด้าเขียนไว้ ถึงจะไม่ได้เห็นด้วยหรือนำมาใช้ได้ทั้งหมด แต่ก็น่าจะเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์มากทีเดียวเลยล่ะค่ะ

 

บทความโดย: สิริยากร พุกกะเวส มาร์ควอร์ท อดีตนางเอกและพิธีกร ปัจจุบันเป็นเจ้าของบริษัทบ้านอุ้ม สำนักพิมพ์โอโอเอ็ม และเลี้ยงหนูน้อยเมตตาอยู่ที่เมืองพอร์ตแลนด์ รัฐโอเรก้อน สหรัฐอเมริกา

ภาพ: shutterstock