เด็กวัยขวบกว่าจนถึง 3 ขวบ ยังไม่เก่งในการแก้ปัญหาและยังมีทักษะในการสื่อสารด้วยภาษาพูดกับผู้อื่นไม่ดีพอ เวลาโมโห ถูกคุกคาม บางคนใช้วิธีตี บางคนกัด บางคนเพิ่งมาเป็นตอนอยู่เนิร์สเซอรี่ เพราะเห็นเด็กคนอื่นกัดให้ดูเป็นตัวอย่างทั้งคุณครูและคนที่บ้าน ควรช่วยกันฝึกให้ลูกเลิกนิสัยกัดซึ่งทำได้
• ต้องเข้าห้ามทันทีที่เห็นลูกทำท่าจะกัดหรือกำลังกัดอยู่ ให้พูดว่า “กัดไม่ได้ เจ็บนะ” แยกลูกไปนั่งอยู่คนเดียว บอกลูกว่า “นั่งอยู่ตรงนี้ สงบสติอารมณ์ จนกว่าแม่ (ครู) จะบอกให้ลุกออกมาได้” เรียกว่า time out นานประมาณ 1 – 2 นาทีสำหรับเด็กอายุ 1 – 2 ขวบ
• ถ้ากัดเพราะแย่งของเล่น เก็บของเล่น ไม่ให้เล่นต่อ เพื่อให้ลูกเรียนรู้ผลที่จะตามมาว่าการกัดไม่ได้ช่วยให้ได้ของเล่น
• ถ้ากัดเพราะต้องการเรียกร้องความสนใจ ให้ใช้วิธี time outแต่ถ้าลูกเล่นกับเพื่อนได้โดยไม่มีปัญหา ให้รีบชมเชยทันทีเป็นการให้แรงเสริมในทางบวกกับพฤติกรรมที่ดี
• เป็นแบบอย่างการแก้ปัญหาที่ดีเวลาเกิดความขัดแย้งไม่แสดงความก้าวร้าวต่อคู่สมรส ต่อลูก หรือคนอื่นๆ เพราะเด็กๆ เลียนแบบความก้าวร้าวได้
• เด็กๆ ส่วนใหญ่เลิกนิสัยชอบกัดได้เมื่อเริ่มสื่อสารด้วยภาษาพูดได้ดีขึ้น แต่ถ้าลูกอายุเกิน 4 ขวบแล้วยังมีปัญหาชอบกัด ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมเด็กค่ะ

บทความโดย: แพทย์หญิงสุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ กุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านทารกแรกเกิด

เขาไปเนิร์สเซอรี่ ครูที่ดูแลก็บอกว่า ลูกกินอาหารได้ดี แต่ลูกยังดูตัวเล็ก สูง 80 เซนติเมตร แต่น้ำหนักไม่เคยเกิน 11 กิโลกรัม และเวลากินอิ่มทีไร หน้าท้องจะแข็ง ดูสุขภาพไม่ดี อยากทราบว่าจะมีปัญหาอะไรหรือเปล่า และดิฉันควรแก้ปัญหานี้อย่างไรดีคะ
ลูกอายุ 1 ขวบ 9 เดือน น้ำหนัก 11 กิโลกรัม (อยู่เปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 40) สูง 80 เซนติเมตร (อยู่เปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 25) ถ้าการวัดไม่ผิดพลาด ลูกน่าจะดูเป็นเด็กจ้ำม่ำ แต่เขากลับตัวเล็กกว่าเด็กวัยเดียวกัน โดยไม่ได้เข้าข่ายเด็กขาดโกร๊ธฮอร์โมน (ต้องต่ำกว่าเปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 3) คงต้องดูว่าคุณพ่อคุณแม่ คุณปู่ย่า คุณตายาย มีรูปร่างเป็นอย่างไร ถ้ารูปร่างเล็กเหมือนกันก็อาจมาจากพันธุกรรม แต่ถ้าทุกคนในครอบครัวสูงกันหมด ต้องมาพิจารณาว่าที่ลูกไม่สูงเป็นจากสาเหตุใด เช่น
• ที่คุณแม่เล่าว่า “ดูสุขภาพไม่ดี” หมายถึงอย่างไร หมอคงต้องถามเพิ่มเติมว่า ลูกเจ็บป่วยบ่อยหรือไม่ อาจเพราะเป็นเด็กเนิร์สเซอรี่ ทำให้มีโอกาสติดเชื้อง่าย ประกอบกับการที่เป็นเด็กกินนมวัว โยเกิร์ต ทำให้เป็นโรคภูมิแพ้ มีอาการเป็นหวัด ลำไส้อักเสบ หลอดลมอักเสบ ปอดอักเสบได้บ่อย เมื่อไม่สบาย จะทำให้การเจริญเติบโตหยุดชะงัก อาจมีอาการนอนกรนเนื่องจากต่อมอะดีนอยด์และทอนซิลโต ทำให้นอนหลับไม่สนิท เมื่อนอนไม่ดี หลับไม่ลึกโกร๊ธฮอร์โมนจะหลั่งได้ไม่เต็มที่ วิธีแก้ไขคือ ควรฉีดวัคซีนป้องกันโรคหวัด ปอดอักเสบ ไข้หวัดใหญ่ ลองงดนมวัวและตัวกระตุ้นอาการภูมิแพ้ อาจทำให้ป่วยน้อยลง เจริญเติบโตได้ดีขึ้น
• ภาวะโภชนาการไม่ถูกต้องเหมาะสม เช่น กินอาหารไม่มีประโยชน์ กินขนมขบเคี้ยว กินจุบจิบ เมื่อไม่ได้สารอาหารที่ดีมีประโยชน์ ก็ทำให้ร่างกายเจริญเติบโตไม่ดีเท่าที่ควร คุณแม่ควรเลือกแต่อาหารที่มีประโยชน์ ของไม่มีประโยชน์ก็ไม่ควรให้กิน เพราะจะไปแย่งพื้นที่ในกระเพาะอาหารโดยไม่จำเป็น
• เป็นภาวะปกติของเด็กเอง ทั้งที่กินอาหารถูกต้องทุกอย่าง สุขภาพแข็งแรงดี แต่มีการเติบโตที่เป็นแบบแผนของตัวเอง บางช่วงโตช้า แต่บางช่วงก็โตเร็ว ตอนนี้ลูกอาจอยู่ในช่วงโตช้า มีการเผาผลาญพลังงานค่อนข้างมาก เป็นเด็กที่ใช้พลังงานตลอดเวลา กรณีนี้จึงไม่ต้องวิตกกังวล อีกไม่นานก็จะโตทันคนอื่นได้เองค่ะ
ส่วนเรื่องท้องแข็ง ถ้าไม่ได้มีปัญหาท้องผูก อุจจาระแข็ง และคุณหมอประจำตัวของลูกเคยตรวจท้องดูแล้ว ไม่พบว่ามีอวัยวะใดโตผิดปกติ เช่น ตับ ม้าม ไต ก็ไม่น่าจะมีปัญหาอะไร อาจเป็นเพราะกล้ามเนื้อหน้าท้องบาง โตขึ้นก็จะดีขึ้นเองแต่ถ้าไม่เคยปรึกษาเรื่องนี้กับคุณหมอก็ควรให้คุณหมอช่วยตรวจดูได้ค่ะ

บทความโดย: แพทย์หญิงสุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ กุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านทารกแรกเกิด

ถึงจะอาเจียน และไม่มีอาการอื่น แรกๆ ดิฉันคิดว่าเป็นเพราะกุ้งไม่สด แต่หลังๆ แม้อาหารจะสดดี แต่ลูกก็ยังอาเจียนอยู่ตลอด ดิฉันควรทำอย่างไร ให้ลูกหยุดกินกุ้งไปเลยหรือไม่ ลูกอายุ 3 ขวบค่ะ
น่าจะเป็นไปได้ที่เกิดจากอาการแพ้ค่ะ เพราะคุณแม่สังเกตเห็นมาหลายครั้งแล้ว ถ้าเป็นอาการอาเจียนจากโรคอาหารเป็นพิษ ไม่น่าที่จะเป็นทุกครั้ง อาการแพ้อาหารแสดงออกได้หลายรูปแบบ เช่น
• ทางผิวหนัง ผื่นคันตามตัว ข้อพับ ซอกคอ
• ทางเดินอาหาร เช่น อาเจียน ปวดท้อง ท้องผูก ท้องเสีย ถ่ายเป็นมูกเลือด
• ทางเดินหายใจ เช่น คัดจมูก น้ำมูกไหล ไอ คันตา คันจมูก ปากบวม ตาบวม
• อื่นๆ นานๆ ครั้งจึงจะพบอาการแพ้ที่รุนแรงอาจถึงขั้นเสียชีวิต เช่น หลอดลมตีบ หายใจลำบาก ความดันโลหิตต่ำ หรือช็อก
การวินิจฉัยส่วนใหญ่ได้จากการสังเกต แต่บางครั้งการเจาะเลือดหรือการตรวจโดยการสะกิดผิวหนังอาจช่วยให้วินิจฉัยได้ ควรปรึกษาแพทย์
การแพ้อาจเป็นครั้งแรกที่กินหรือเคยกินอาหารชนิดนั้นมาก่อนก็ได้ คุณแม่ต้องสังเกตเพื่อจะได้หลีกเลี่ยงไม่กินอีก ไม่เช่นนั้น ลูกอาจมีอาการแพ้ที่รุนแรงมากขึ้น ความเชื่อที่ว่า ถ้าแพ้สิ่งใด ให้กินสิ่งนั้นเข้าไปเพื่อให้ร่างกายเคยชิน เป็นความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง เพราะอาจทำให้เกิดอันตรายมากขึ้น แต่หากหลีกเลี่ยงได้นานหลายปี ภายหลังอาจกลับมากินได้อีก
หากมีอาการอาเจียนจากการแพ้ การรักษา คือการให้ยาแก้อาเจียน ยาแก้แพ้ น้ำเกลือแร่ชนิดกินเพื่อทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียจากร่างกาย
กรณีที่อาการรุนแรง จนกินอาหารหรือน้ำไม่ได้ มีภาวะขาดน้ำและพลังงานอย่างมาก หรือมีอาการแพ้ชนิดที่มีอาการหายใจลำบากหรือภาวะช็อก จำเป็นต้องอยู่โรงพยาบาลเพื่อให้น้ำเกลือทางเส้นเลือดและแก้ไขภาวะวิกฤติ

บทความโดย: แพทย์หญิงสุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ กุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านทารกแรกเกิด

บางวันในช่วงบ่าย ลูกจะมีผื่นขึ้นที่หลังและแขน-ขาเป็นปื้นๆ พอข้ามคืนก็หายไปเอง แต่เขาหงุดหงิดมากเพราะคัน จะช่วยบรรเทาอาการให้สบายตัวขึ้นอย่างไรดี และควรพาไปพบคุณหมอหรือไม่

อาการของลมพิษ เป็นผื่นแดงนูน อาจมีลักษณะเป็นวงเล็กๆ หรือแผ่ขยายเป็นปื้นและมีอาการคันมาก ลมพิษเป็นสัญญาณของอาการแพ้ คุณแม่ต้องค่อยๆ คิดดูว่าลูกน่าจะแพ้อะไร มีอะไรที่ไม่เคยกิน ไม่เคยใช้ แล้วเพิ่งมาใช้ในช่วงนี้บ้างหรือเปล่า อาจเป็นของเล่น ของใช้ ของกิน (อาหารหลัก อาหารว่าง ขนมขบเคี้ยว ยา วิตามิน) บางคนแพ้เหงื่อตัวเองก็มีค่ะ เวลาอากาศร้อนๆ จะมีผื่นขึ้น แต่พออากาศเย็นหรืออาบน้ำเสร็จอาการก็หายไป

การรักษาคือหลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้ ถ้าแพ้เหงื่อก็ควรใส่เสื้อผ้าบางๆ ที่ระบายความร้อนได้ดี ทาคาลาไมด์โลชั่นให้รู้สึกเย็นเพื่อบรรเทาอาการคัน กินยาแก้แพ้ เช่น เซทเทอริซีนหรือลอราตาดีน ซึ่งจะช่วยคุมอาการแพ้ไม่ให้รุนแรงมากและบรรเทาอาการคันด้วย

ถ้ายังคันมาก อาจกินยาคลอเฟนิรามีน หรือไฮดรอกซิซีนร่วมด้วย และถ้ายังไม่ดีขึ้นหรือมีอาการแพ้อย่างรุนแรง เช่น ตาบวม ลิ้นบวม แน่นหน้าอก หน้าซีดจะเป็นลม และหายใจลำบาก หรือมีอาการแพ้นานเกินหนึ่งสัปดาห์ หมอแนะนำว่าควรพาไปพบแพทย์เพื่อการวินิจฉัยและดูแลที่เหมาะสมต่อไปค่ะ

บทความโดย: แพทย์หญิงสุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ กุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญ ด้านทารกแรกเกิด

หากลูกโกรธมากจนร้องไห้อย่างหนักแล้วอาเจียนหนึ่งครั้งแล้วไม่เป็นอีกเลย ไม่มีอะไรน่าเป็นห่วงค่ะ คุณแม่อาจกังวลว่า การที่ลูกโกรธมากๆ จะเป็นอันตรายต่อสุขภาพกายหรือสุขภาพจิตในอนาคตหรือไม่ และเริ่มรู้สึกไม่แน่ใจว่าควรตามใจลูกหรือไม่ยอมตามใจลูก จนทำให้ลูกร้องไห้อย่างหนักถึงขั้นอาเจียนหรือเสียงแหบ ควรทำดีหรือไม่ คุณแม่อาจเคยดูทีวีหรืออ่านนิยายที่พบว่า บางคนโกรธจนกระอักเลือดเสียชีวิต หรือผู้สูงอายุบางคน (เช่นพ่อพระเอกในเรื่องสวรรค์เบี่ยง) โกรธมากจนความดันขึ้น เส้นเลือดสมองแตกหรือหัวใจวาย

 
โชคดีที่ในเด็กไม่มีภาวะอะไรเป็นข้อห้ามว่าห้ามโกรธ เพราะอย่างมากก็แค่อาเจียนเอาอาหารที่เพิ่งกินเข้าไปอิ่มๆ ออกมา หรือเสียงแหบไป 3 – 4 วัน หากไม่อยากให้ลูกอาเจียน ก็ให้พึงระวังอย่าทำให้ลูกโกรธหลังกินอิ่มใหม่ๆ (แต่เด็กบางคนก็มีปัญหากล้ามเนื้อหูรูดที่หลอดอาหารและกระเพาะอาหารไม่แข็งแรงอยู่แล้ว จะอาเจียนได้ง่ายตลอดเวลา) แต่การไม่ทำให้ลูกโกรธไม่ได้แปลว่าให้ตามใจลูก เพราะนั่นจะยิ่งทำให้เกิดผลเสียต่อนิสัยของลูก ทำให้เป็นคนเอาแต่ใจ ขัดใจไม่ได้ และสังคมไม่ยอมรับ ท้ายที่สุดตัวลูกเองจะเป็นคนที่ไม่มีความสุข

 
การฝึกให้ลูกไม่เป็นคนโกรธง่าย ขั้นแรกคือ คุณต้องควบคุมอารมณ์ให้นิ่ง ไม่โมโหหรือหงุดหงิดโต้กลับ ควรใช้วิธีเบี่ยงเบนความสนใจ เอาของเล่นมาล่อหรือทำตลกให้ลูกดู เพื่อให้เขาลืมเรื่องที่โกรธอยู่ ไม่ยั่วยุเย้าแหย่ลูก คอยสังเกตอย่าให้ลูกหิว ง่วงนอน หรือเริ่มเหนื่อย เพราะเป็นปัจจัยที่ทำให้ฉุนเฉียวง่าย ควรสอนให้ระงับความโกรธเป็น โดยการเป็นตัวอย่างที่ดี เช่น ฝึกหายใจเข้าออกลึกๆ นับ 1 – 10 คุณแม่ทดลองดูนะคะ

บทความโดย: แพทย์หญิงสุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ กุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านทารกแรกเกิด