ปัจจุบันโรคภูมิแพ้กลายเป็นอีกโรคหนึ่งที่เด็กๆ เป็นกันมากขึ้น การทำความรู้จักโรคภูมิแพ้น่าจะเป็นประโยชน์กับคุณพ่อคุณแม่ป้ายแดงไม่มากก็น้อยค่ะ

โรคภูมิแพ้ คือ โรคที่เกิดจากการทำปฏิกิริยาหรือการต่อสู้กันมากเกินไประหว่างภูมิต้านทานที่ร่างกายสร้างขึ้นกับสิ่งกระตุ้นต่างๆ ที่ทำให้แพ้ (สิ่งกระตุ้นที่ทำให้แพ้นี่มีชื่อเรียกรวมๆ ว่า สารก่อภูมิแพ้) แต่ละคนจะไวต่อสารก่อภูมิแพ้ต่างๆ กันไป

เมื่อเราได้รับสารก่อภูมิแพ้ที่ไวกับตัวเอง ก็จะกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิต้านทานเพื่อมาสู้กับสารก่อภูมิแพ้นั้นมากกว่าคนที่ไม่แพ้สารก่อภูมิแพ้นั้น ภูมิต้านทานที่มากขึ้น ยิ่งทำให้ร่างกายต่อสู้กับสารก่อภูมิแพ้มากเกินไป ผลของการต่อสู้กลายเป็นอาการแสดงออกของโรคภูมิแพ้ตามอวัยวะต่างๆ ของร่างกายนั่นเอง

“ภูมิแพ้ในเด็ก” มีได้หลากหลาย

ดังนั้นถึงเด็กคนหนึ่งจะไวหรือแพ้สารก่อภูมิแพ้อย่างเดียวกับเด็กคนอื่น แต่การแสดงอาการอาจต่างอวัยวะกันได้ เพราะขึ้นกับความไวของอวัยวะของแต่ละคนอีกด้วย ด้วยเหตุนี้อาการและการเรียกโรคภูมิแพ้จึงมีหลากหลาย ได้แก่

• เป็นหวัดเรื้อรัง แพ้อากาศ เรียกว่า ภูมิแพ้จมูก
• เป็นหอบหืด เรียกว่าภูมิแพ้หลอดลม
• อาการภูมิแพ้ทั้งทางจมูกและหลอดลม เรียกว่า ภูมิแพ้ทางเดินหายใจ
• อาการแพ้หรือไวต่อสิ่งกระตุ้นแสดงทางผิวหนัง เช่น ขึ้นผื่นเม็ดทราย ผื่นลมพิษ บวมแดง คัน เรียกว่า ภูมิแพ้ผิวหนัง
• อาการแพ้หรือไวต่อสิ่งกระตุ้นแสดงทางตา เช่น คันตา ตาแดง น้ำตาไหล เรียกว่า ภูมิแพ้ตา
• ภูมิแพ้จากการอาหาร หรือแพ้ยา มีอาการแสดงออกได้ 3 ระบบใหญ่ๆ ได้แก่ระบบทางเดินหายใจ ระบบทางเดินอาหาร

และอาการทางผิวหนัง

• อาการแพ้รุนแรง เรียกว่า ช็อกจากการแพ้ มักเกิดจากอาหาร ยา แมลงสัตว์กัดต่อย อาการเกินภายใน 2-3 นาที เช่น อาเจียนเป็นเลือด ตัวเขียว ปากบวม หน้าบวม ถ่ายมาก ลมพิษขึ้นทั้งตัว

สารก่อภูมิแพ้ก็มีมากมาย

สารก่อภูมิแพ้ ไม่ใช่สารพิเศษหรือแปลกใหม่อะไร เป็นสิ่งที่พบอยู่รอบตัวเราที่เรารู้จักกันดี แบ่งเป็นกลุ่มๆ ได้ดังนี้

• สารก่อแพ้ในอากาศ ได้แก่ ตัวไรในฝุ่น ซากแมลงสาบ รังแคจากสัตว์เลี้ยง เช่น แมว สุนัข นก ละอองเกสรดอกไม้ นุ่นจากหมอน

• สารก่อแพ้ในของกิน ได้แก่ อาหารและยา
• สารก่อแพ้ทางผิวหนัง ได้แก่ ของที่ใช้กับผิวหนัง เช่น สบู่ แชมพู ครีม/โลชั่น ยาสีฟัน ยาทาแผล
• สารระคายเคือง เช่น ควันบุหรี่ น้ำหอม แป้ง สเปรย์ ยากันยุง น้ำยาดับกลิ่น ผงซักฟอก ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดต่างๆ

แปลและเรียบเรียง : กองบรรณาธิการ
จากเรื่อง : All About Baby Allergies ใน Parents.comและเรื่อง “ภูมิแพ้ป้องกันได้!” ในนิตยสารเรียลพาเรนติ้ง ฉบับมกราคม 2549
ภาพ : Shutterstock

                  อาการ ถ้าท้องร่วงและอาเจียน ลูกก็อาจจะติดเชื้อโนโรไวรัสซึ่งเป็นสาเหตุหลักของโรค “หวัดลงกระเพาะ” และแพร่กระจายได้ง่ายมาก แต่อาการก็ควรจะดีขึ้นภายใน 2-3 วัน

                กรณีที่ต้องถึงมือแพทย์   ถ้าลูกมีอาการคล้ายปวดท้องหรือเพลียจนไม่มีแรงดูดนม อุจจาระมีมูกเลือดหรือมีอาการที่บ่งชี้ว่าอาจจะมีภาวะขาดน้ำ (กระหม่อมบุ๋ม ผิวขาดความยืดหยุ่นหรือปัสสาวะน้อยมาก) คุณก็ควรจะพาไปพบแพทย์

                วิธีรับมือ  คอยระวังอย่าให้ลูกมีภาวะขาดน้ำโดยพยายามให้นมแม่หรือนมขวดบ่อยๆ แม้เขาจะกินได้แค่ทีละนิดก็ตาม

จากเรื่อง: Surviving baby’s first cold and flu season ใน parents.com

แปลและเรียบเรียง:จิรประภา

ภาพ:Shutterstock

อาการ  ลูกจะเริ่มมีอาการคล้ายกับจะเป็นไข้หวัด แต่หลังจากผ่านไป 1-2 สัปดาห์ เขาจะไออย่างรุนแรง ตามด้วยหายใจเสียงดัง แต่ไอกรนก็เป็นโรคที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีน
กรณีที่ต้องถึงมือแพทย์   ถ้าติดเชื้อไอกรน ทารกก็มักจะซึมจนกินไม่ได้ แม้จะยังไม่เริ่มไอก็ตาม คุณจึงควรจะพาลูกไปพบแพทย์ทันทีที่เห็นว่าเขามีอาการของโรคนี้ เพราะประมาณครึ่งหนึ่งของทารกวัยต่ำกว่า 1 ขวบที่ติดเชื้อไอกรนจะต้องนอนโรงพยาบาลเพื่อรับการรักษา
วิธีรับมือ แพทย์จะรักษาการติดเชื้อไอกรนโดยใช้อะซิโทรมัยซินซึ่งเป็นยาปฏิชีวนะ และถ้าลูกมีอาการไออย่างรุนแรงร่วมกับอาเจียน หายใจลำบากหรือหยุดหายใจครู่สั้นๆ แพทย์ก็จำเป็นจะต้องให้เขานอนโรงพยาบาลเพื่อรับการรักษา

บทความแนะนำ >> 10 ข้อปฏิบัติป้องกันให้ทารกป่วยน้อยลง
จากเรื่อง: Surviving baby’s first cold and flu season ใน parents.com
แปลและเรียบเรียง:จิรประภา
ภาพ:Shutterstock

อาการลูกอาจจะไอ มีน้ำมูกและอาเจียน แต่อาการที่ชัดเจนที่สุดคือมีไข้ โดยทารกที่เป็นไข้หวัดใหญ่จะไข้สูงกว่าทารกที่เป็นไข้หวัด และตอนที่ไข้สูง ก็มักจะเล่นและกินไม่ค่อยได้ แต่ถ้าคนในครอบครัวได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ก็จะช่วยป้องกันไม่ให้ทารกเป็นโรคนี้
กรณีที่ต้องถึงมือแพทย์  ถ้าเห็นว่าลูกมีอาการคล้ายกับจะเป็นไข้หวัดใหญ่ คุณก็ไม่ควรจะชะล่าใจ เพราะเด็กอเมริกันวัยต่ำกว่า 5 ขวบซึ่งต้องนอนโรงพยาบาลเนื่องด้วยภาวะแทรกซ้อนของโรคนี้มีจำนวนถึงปีละกว่า 20,000 คน และเด็กวัยต่ำกว่า 2 ขวบก็มีความเสี่ยงสูงเป็นพิเศษ นั่นแปลว่าคุณควรจะพาลูกไปพบแพทย์ ซึ่งจะป้ายโพรงจมูกเพื่อนำสารคัดหลั่งไปตรวจหาเชื้อไข้หวัดใหญ่
วิธีรับมือถ้าได้ผลตรวจ  ซึ่งชี้ว่ามีการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ แพทย์ก็อาจจะสั่งยาต้านไวรัส (เช่น ยา Tamiflu) ให้ลูก อย่าลืมปรึกษาแพทย์เรื่องการใช้ยาลดไข้ด้วย และถึงลูกจะกินนมได้ทีละนิด คุณก็ควรจะพยายามให้นมบ่อยๆเพื่อให้เขาได้รับสารอาหารที่จำเป็น

บทความแนะนำ >> 10 ข้อปฏิบัติป้องกันให้ทารกป่วยน้อยลง
จากเรื่อง: Surviving baby’s first cold and flu season ใน parents.com
แปลและเรียบเรียง:จิรประภา
ภาพ:Shutterstock

อาการ ในผู้ใหญ่และเด็กโต อาการจะดูเหมือนไข้หวัด แต่ในลูกวัยแรกเกิด การติดเชื้อไวรัสอาร์เอสวีที่ปอดอาจทำให้หลอดลมฝอยอักเสบหรือปอดบวม จึงต้องคอยสังเกตว่าลูกหายใจเสียงวี้ดๆ หายใจลำบาก (เวลาที่พยายามสูดลมหายใจ หน้าอกจะบุ๋มลงไป) และไข้สูงหรือเปล่า
กรณีที่ต้องถึงมือแพทย์ ให้คุณโทรศัพท์ปรึกษาแพทย์ทุกครั้งที่ลูกไอหรือหายใจเสียงวี๊ดๆ และถ้าเขาหายใจลำบากอย่างเห็นได้ชัด ก็ต้องพาไปพบแพทย์ทันที
วิธีรับมือ สำหรับเด็กคลอดก่อนกำหนดและทารกที่หัวใจ/ปอดมีปัญหาแต่กำเนิด ไวรัสอาร์เอสวีจะอันตรายมากเป็นพิเศษ แพทย์จึงอาจจะแนะนำให้ใช้ยาฉีดที่ช่วยลดความรุนแรงของการติดเชื้อโดยให้ฉีดเดือนละ 1 เข็ม และถ้าลูกติดเชื้อ น้ำเกลือล้างจมูก ลูกยางแดงและเครื่องทำความชื้นก็ช่วยบรรเทาอาการได้ แต่ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาลดไข้

บทความแนะนำ >> 10 ข้อปฏิบัติป้องกันให้ทารกป่วยน้อยลง

จากเรื่อง: Surviving baby’s first cold and flu season ใน parents.com
แปลและเรียบเรียง:จิรประภา
ภาพ:Shutterstock

กล่องเสียงและหลอดลมอักเสบ (คอตีบเทียม) อาการที่ชัดเจนคือการไอเสียงก้อง ซึ่งมักจะแย่ลงตอนกลางคืนและอาจฟังดูน่ากลัว
กรณีที่ต้องถึงมือแพทย์ ควรโทรศัพท์ปรึกษาแพทย์ทุกครั้งที่ลูกไอเสียงแปลกๆ เพราะลักษณะการไอของโรคนี้ชัดเจนมากจนแพทย์มักจะวินิจฉัยได้จากการฟังเสียงไอทางโทรศัพท์
วิธีรับมือแพทย์จะแนะนำให้คุณพาลูกเข้าไปนั่ง “อบไอน้ำ” ในห้องน้ำที่ปิดประตูและเปิดน้ำร้อนทิ้งไว้จนไอกรุ่นไปทั้งห้อง แต่ถ้าวิธีนี้ไม่ได้ทำให้อาการไอทุเลาภายใน 15-20 นาที หรือถ้าเห็นว่าเวลาลูกหายใจ ซี่โครงจะบุ๋มลงไป คุณก็ต้องพาเขาไปพบแพทย์ ซึ่งอาจจะต้องให้ยาเพื่อเปิดทางเดินหายใจ

บทความแนะนำ >> 10 ข้อปฏิบัติป้องกันให้ทารกป่วยน้อยลง
จากเรื่อง: Surviving baby’s first cold and flu season ใน parents.com
แปลและเรียบเรียง:จิรประภา
ภาพ:Shutterstock

อาการมีน้ำมูก คัดจมูก ไอและมีไข้ ลูกยังอาจจะนอนและกินนมไม่ค่อยได้ด้วย (ถ้าคัดจมูก การดูดนมแม่หรือนมขวดก็จะกลายเป็นเรื่องยาก)

กรณีที่ต้องถึงมือแพทย์ ถ้าเป็นลูกวัยแรกเกิด ให้คุณพาไปพบแพทย์ทันที และถ้าเป็นลูกวัยต่ำกว่า 6 เดือน อาการก็อาจจะรุนแรงจนทำให้เขากินนม หายใจหรือนอนไม่ค่อยได้ จึงต้องพาไปพบแพทย์เช่นกัน

ล้างจมูก
วิธีรับมือล้างจมูกให้ลูกหายใจสะดวกโดยใช้น้ำเกลือและลูกยางแดง และเปิดเครื่องทำความชื้น อากาศในห้องลูกจะได้ไม่แห้งเกินไป แต่อย่าใช้วิธีปรับระดับหัวเตียงให้สูงขึ้นหรือให้ลูกนั่งหลับในคาร์ซีทเด็ดขาด เพราะเป็นวิธีที่อันตรายทั้งคู่

 
บทความแนะนำ >> 10 ข้อปฏิบัติป้องกันให้ทารกป่วยน้อยลง
จากเรื่อง: Surviving baby’s first cold and flu season ใน parents.com
แปลและเรียบเรียง:จิรประภา
ภาพ:Shutterstock

ในช่วง 2-3 เดือนแรก ถ้าลูกป่วยและอุณหภูมิร่างกายที่วัดทางทวารหนักสูงเกิน 100.4°F พ่อแม่ก็ควรจะรีบพาไปพบแพทย์ และถ้าอายุยังไม่ถึง 1 เดือน เขาก็อาจจะต้องกลับมานอนโรงพยาบาลเพื่อรับการรักษาพ่อแม่ทุกคนจึงไม่อยากให้ลูกวัยนี้ป่วยซึ่งถึงจะเป็นไปไม่ได้…

แต่แนวปฏิบัติต่อไปนี้ก็จะทำให้เขาไม่ป่วยบ่อย หรืออย่างน้อยก็ทำให้อาการป่วยรุนแรงน้อยลงจนช่วยให้ทั้งคนป่วยและคนดูแลรับมือได้ง่ายขึ้น

• เน้นที่ 2 เดือนแรกก่อนที่ลูกจะได้รับวัคซีนตอนอายุ 2 เดือน คุณควรจะระวังให้มากเป็นพิเศษ โดยพยายามให้เขาอยู่ที่บ้านและไม่พาเขาไปในที่ที่มีคนเยอะๆ

• ให้ลูกอยู่ใกล้ตัว ถ้าต้องพาเขาไปนอกบ้านด้วย คุณก็ควรจะใช้เป้อุ้มหรือดึงหลังคารถเข็นลงมา ซึ่งจะทำให้คนแปลกหน้าไม่กล้าเข้ามาจับไม้จับมือหรือบีบแก้มเขาเล่น และควรจะให้เขาอยู่ห่างจากคนที่ไอหรือจามสัก 6 ฟุต

• ระวังเรื่องคนเยี่ยม บอกคนที่ไม่สบายว่าถ้าจะมาเยี่ยมลูก ก็ควรจะรอจนไม่มีอาการและไม่มีไข้มาไม่ต่ำกว่า24 ชั่วโมงแล้วเสียก่อน (โดยไม่ต้องกินยาลดไข้) และบอกเด็กเล็กๆที่มากับพ่อแม่ตัวเองว่า “ดูน้องได้ แต่อย่าจับตัวน้องนะจ๊ะ”

• หมั่นล้างมือฟอกสบู่ เพื่อขจัดเชื้อโรคที่มือโดยฟอกสบู่นานไม่ต่ำกว่า 20 วินาทีทุกครั้งที่คุณกลับมาจากที่สาธารณะ ใช้ห้องน้ำ กินอาหารหรือเปลี่ยนผ้าอ้อมให้ลูก เพราะในอุจจาระมีแต่เชื้อแบคทีเรีย ซึ่งถ้าเล็ดลอดเข้าไปในปากลูก ก็จะทำให้เขาท้องร่วงและอาเจียน

• ให้นมแม่นานที่สุด เพราะมีผลวิจัยที่ชี้ว่าถ้าคุณให้นมแม่อย่างเดียวนาน 6 เดือน โอกาสที่ลูกจะเป็นไข้หวัดและติดเชื้อที่หูและคออย่างรุนแรงก็จะลดลงถึง 63 เปอร์เซ็นต์ การกินนมแม่ยังทำให้โอกาสที่เขาจะติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจและเป็นหวัดลงกระเพาะลดลงไม่น้อยเลยด้วย

• ใช้เจลฆ่าเชื้อในกรณีที่คุณล้างมือฟอกสบู่ไม่สะดวก การใช้เจลฆ่าเชื้อสูตรแอลกอฮอล์ก็เป็นวิธีที่ใช้ทำความสะอาดมือได้ดีพอๆกัน อย่าลืมเตรียมไว้ให้คนเยี่ยมใช้ด้วยนะ

• ใช้ทิชชูเปียกเชื้อโรคมีชีวิตอยู่บนของใช้อย่างรถเข็นในซูเปอร์มาร์เกตได้นานหลายชั่วโมง คุณจึงควรจะพกทิชชูเปียกสูตรฆ่าเชื้อไว้ในถุงสัมภาระสักห่อ

• เลี่ยงเชื้อโรคที่โรงพยาบาล ถึงจะมีห้องแยกสำหรับเด็กป่วยกับเด็กที่มาตรวจร่างกายตามปกติ ห้องรอตรวจก็ยังเป็นสถานที่ที่มีแต่เชื้อโรคอยู่ดี คุณจึงควรจะเลี่ยงเด็กป่วยที่ไอหรือจามโดยขอนัดแพทย์ให้ลูกเป็นคิวแรกๆหรือท้ายๆ หรือจะขอพาเขาไปนั่งรอในห้องตรวจที่ว่างอยู่ก็ได้

• พาลูกไปรับวัคซีนให้ครบตามกำหนดเวลา ซึ่งเป็นวิธีที่ช่วยป้องกันไม่ให้เขาเป็นโรคอย่างหัด เยื่อหุ้มสมองอักเสบและอีสุกอีใสได้ดีที่สุด ผลวิจัยยังชี้ว่าการได้รับวัคซีนหลายชนิดในเวลาใกล้ๆกันไม่ได้เป็นอันตรายต่อทารกอย่างที่กลัวกันด้วย

• คนใกล้ตัวลูกควรได้รับวัคซีนด้วยโดยเฉพาะวัคซีนไข้หวัดใหญ่และไอกรนเพราะถ้าว่าที่คุณแม่ได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ภูมิต้านทานก็จะถูกส่งต่อไปยังทารกในครรภ์ และน่าจะช่วยป้องกันไม่ให้เขาเป็นไข้หวัดใหญ่ได้ประมาณ 6 เดือน (แพทย์ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ให้ทารกได้ตอนอายุ 6 เดือนพอดี) ซึ่งในทารกแรกเกิด ไข้หวัดใหญ่ก็อาจจะเป็นอันตรายถึงชีวิต ผลข้างเคียงจากการฉีดวัคซีน (อย่างมีไข้ต่ำๆและคลื่นไส้) จึงดูเล็กน้อยไปเลยในช่วงที่มีอายุครรภ์ประมาณ 27-36 สัปดาห์ ว่าที่คุณแม่ยังควรจะได้รับวัคซีนไอกรนด้วย จะได้ไม่แพร่เชื้อให้ลูกวัยแรกเกิดซึ่งยังไม่ได้รับวัคซีน คนใกล้ตัวลูก (อย่างพี่เลี้ยงเด็ก) ก็ควรจะได้รับวัคซีนเหล่านี้เช่นกัน

อย่าลืมตัวเองนะคุณแม่!

“ใส่ใจดูแลลูกน้อยอย่างรอบคอบแล้ว สิ่งที่ลืมไม่ได้เลยคือ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้ตัวคุณแม่เองด้วย ถึงลูกอ่อนจะตื่นทุกๆ2 ชั่วโมง คุณก็ควรจะพยายามนอนให้พอ (จะงีบในช่วงที่ลูกนอนกลางวันก็ได้)และต้องกินอาหารที่มีประโยชน์ เพราะร่างกายที่แข็งแรงจะช่วยป้องกันไม่ให้คุณเป็นโรคที่แพร่สู่ลูกได้”

จากเรื่อง: Surviving baby’s first cold and flu season ใน parents.com
แปลและเรียบเรียง:จิรประภา
ภาพ:Shutterstock