ลูกดูปกติ แต่สมองแอบขาดธาตุเหล็ก! เช็กภัยเงียบช่วง 2,500 วันแรกที่พ่อแม่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
“เด็กผอม… พ่อแม่มองเห็นทันที เด็กอ้วน… ตาชั่งก็บอกได้ชัดเจน แต่ถ้าลูกกำลัง ‘ขาดธาตุเหล็ก‘ รู้ไหมคะว่าไม่มีสัญญาณเตือนภายนอกบอกเลย! ทั้งที่ช่วงวัย 1-3 ขวบ คือโอกาสทองก้อนสุดท้ายในการสร้างสมองและระดับ IQ ของลูกรัก…”
เคยสังเกตไหมคะว่า เวลาลูกรักของเราเริ่มเข้าสู่วัยเตาะแตะ (1-3 ขวบ) สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่โฟกัสที่สุดก็มักจะเป็นเรื่อง “น้ำหนักและส่วนสูง” ถ้าน้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์ ลูกทานได้ปกติ ร่าเริงแจ่มใส เราก็มักจะถอนหายใจด้วยความสบายใจว่า “ลูกเราแข็งแรงดีแล้ว”
แต่ในความเป็นจริงทางการแพทย์… “ความสมบูรณ์ที่เห็นด้วยตาเปล่า อาจซ่อนภัยเงียบที่คุณคาดไม่ถึง”
เพราะในบรรดาสารอาหารทั้งหมด มีแร่ธาตุสำคัญชนิดหนึ่งที่หากขาดไป ร่างกายลูกจะไม่แสดงอาการร้องประท้วงเหมือนตอนหิวข้าว แต่มันจะค่อย ๆ ลักลอบพรากศักยภาพทางสมองและพัฒนาการของลูกไปอย่างน่าเสียดาย นั่นก็คือ “ธาตุเหล็ก” ค่ะ
มารู้จักภัยเงียบที่กำลังซ่อนตัวอยู่ และร่วมหาทางปกป้องสมองของลูกน้อยไปพร้อม ๆ กันในบทความ “เมื่อธาตุเหล็กหายไปในสายเลือดเด็กไทย” กันค่ะ
เมื่อธาตุเหล็กหายไปในสายเลือดเด็กไทย
เด็กที่รับประทานอาหารน้อย คุณพ่อ คุณแม่จะรู้ได้ทันทีจากร่างกายที่ผอม ส่วนสูงและน้ำหนักที่ไม่เป็นไปตามเกณฑ์ ในขณะเดียวกันเด็กที่รับประทานอาหารมากเกินไป ก็รับรู้ปัญหาได้จากน้ำหนักเกิน แต่เด็กที่ได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอ จนเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเล็ก ผู้ปกครองไม่มีทางรู้ได้เลย ว่าเด็กน้อยวัย 1-3 ขวบปีกำลังขาดสารอาหารสำคัญในช่วงโอกาสทองของการเจริญเติบโตของสมองและพัฒนาการ ที่อาจส่งผลในระยะยาวจนถึงวัยผู้ใหญ่
รศ.พญ.สุชาอร แสงนิพันธ์กูล สาขากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้เปิดเผยข้อมูลสำคัญในการบรรยายหัวข้อเรื่อง The Relevancy of YCF in Thai Children : bridging the Iron Gap and Tackling Thailand’s Triple burden จัดโดยสมาคมผู้ผลิตอาหารทารกและเด็กเล็ก (PNMA) เผยว่าจากการศึกษาภาวะโภชนาการในเด็กไทย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบความจริงที่น่ากังวลว่าเรากำลังเผชิญกับภาวะ “Triple Burden of Malnutrition” หรือภาวะทุพโภชนาการสามด้าน ซึ่งปัญหาอันดับต้น ๆ ก็คือปัญหาการขาดสารอาหารรอง (Micronutrients) หรือการขาดวิตามินและแร่ธาตุที่สำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “ธาตุเหล็ก” จากการศึกษาในผู้ป่วยเด็กที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลพบว่า ในบรรดาเด็กที่มีปัญหาขาดสารอาหารกลุ่มวิตามินและแร่ธาตุนั้น ธาตุเหล็กคือตัวแปรสำคัญที่พบสูงถึงร้อยละ 95 รองลงมาคือ การขาดวิตามินดี และแร่ธาตุสังกะสี ซึ่งแร่ธาตุเหล่านี้ทำงานร่วมกันในการเสริมสร้างความแข็งแรงของกระดูก การเจริญเติบโตทางร่างกาย และระบบภูมิคุ้มกัน
ธาตุเหล็กสำคัญอย่างไร
ธาตุเหล็กไม่ใช่แค่เรื่องของการสร้างเม็ดเลือดแดง แต่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการสร้าง “ไมอีลิน” (Myelin) และการทำงานของสมอง หากปล่อยให้เด็กอยู่ในภาวะซีดหรือขาดธาตุเหล็กในช่วงต้นของชีวิต โดยเฉพาะช่วง 2,500 วันแรก จะส่งผลเสียต่อการเรียนรู้ สติปัญญา (IQ) ในระยะยาวที่ยากจะเรียกคืนได้
ปัญหาจากพฤติกรรมการกิน
ปัญหาส่วนใหญ่เกิดจาก พฤติกรรมการกิน โดยเฉพาะในเด็กวัยเตาะแตะที่เริ่มเลือกกิน ทำให้ได้รับสารอาหารไม่ครบถ้วน แต่ก่อนเวลาที่เด็กมีปัญหาด้านสมองเราอาจจะนึกถึงการขาดไอโอดีน แต่ปัจจุบันพบว่าเป็นจากการขาดธาตุเหล็ก ดังนั้นเวลาที่เราเห็นเด็กดูมีสุขภาพดี ส่วนสูง น้ำหนักได้ตามเกณฑ์ อย่าเพิ่งชะล่าใจ ควรใส่ใจเกี่ยวกับอาหารการกิน ชนิด และปริมาณของอาหารที่ลูก ๆ ทานประจำ หากพบปัญหาจะได้ปรึกษากุมารแพทย์เพื่อแก้ไขได้ทัน หรือปรับอาหารให้เหมาะสมได้
ทางออกด้วยนวัตกรรมอาหาร Fortified
เมื่อการรับประทานอาหารตามธรรมชาติเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หรือเด็กมีปัญหาเรื่องการเลือกกินหรือไม่กินอาหารอย่างใดอย่างหนึ่ง การใช้ นมสูตรเสริมสารอาหาร” (Fortified Formula) จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญ โดยเฉพาะนมสำหรับเด็กเล็กที่มีการเติมธาตุเหล็ก วิตามินดี สังกะสี หรือวิตามินและแร่ธาตุที่จำเป็น เพื่อเป็นตัวช่วยเสริมให้เด็กได้รับสารอาหารตามความต้องการของร่างกายในแต่ละวัน
เพราะในวันที่โลกหมุนเร็วและเด็ก ๆ เติบโตอย่างก้าวกระโดดในทุกวัน พฤติกรรมการกินและทางเลือกด้านโภชนาการที่เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย นมเสริมสารอาหารสำหรับเด็กในวันนี้จึงไม่ใช่แค่ทางเลือกสำหรับเด็กที่มีปัญหาด้านโภชนาการ แต่คือทางออกร่วมกับการปรับพฤติกรรมและดูแลด้านโภชนาการ สู่คำตอบในด้านสุขภาพที่แข็งแรงเป็นรากฐานที่มั่นคงตลอดชีวิตของพวกเขา
เพราะช่วง 2,500 วันแรกของชีวิต คือช่วงเวลาพิเศษที่ไม่สามารถหมุนเวลากลับมาแก้ไขได้อีกแล้วค่ะ การดูแลโภชนาการให้ลูกน้อยจึงไม่ใช่แค่เรื่องของวันนี้ แต่คือการวางรากฐานโครงสร้างสมองและภูมิคุ้มกันไปตลอดชีวิตของเขา
อย่าปล่อยให้ภัยเงียบที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า มาขัดขวางพัฒนาการของลูกรักนะคะ การช่างสังเกตพฤติกรรมการกิน การพาลูกไปคัดกรองตามวัย ร่วมกับการปรับโภชนาการและใช้ตัวช่วยอย่าง นมสูตรเสริมสารอาหาร (Fortified Formula) ที่มีธาตุเหล็ก สังกะสี และวิตามินดี อย่างเหมาะสม จะเป็นปราการปกป้องให้ลูกเติบโตอย่างเฉียบแหลม แข็งแรง และพร้อมเรียนรู้โลกกว้างได้อย่างเต็มศักยภาพค่ะ
