คุณหมอตรวจปัสสาวะและเจาะเลือด พบการติดเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินปัสสาวะ และสั่งทำอัลตราซาวนด์ไตเพื่อดูว่าไตผิดปกติหรือไม่ อยากทราบสาเหตุที่ทำให้เกิดการติดเชื้อและทำให้ไตผิดปกติ รวมทั้งอาการที่เกิดขึ้นจากภาวะนี้

 
โรคทางเดินปัสสาวะอักเสบเป็นภาวะที่พบได้ประมาณร้อยละ 5ในเด็กเล็กๆ ที่มีไข้โดยปราศจากสาเหตุที่ชัดเจน (หมอตรวจร่างกายไม่พบความผิดปกติอื่น เช่น ไม่มีอาการแสดงของหวัด หูไม่อักเสบ คอไม่แดง เป็นต้น) แต่เป็นภาวะที่มีความสำคัญมาก เพราะถ้าเกิดการอักเสบขึ้นที่ไต อาจมีผลในระยะยาวต่อสุขภาพของลูกได้ เช่น เพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรคความดันโลหิตสูง มีโอกาสเกิดภาวะครรภ์เป็นพิษเมื่อตั้งครรภ์ และอาจมีภาวะไตวาย การดูแลรักษาผู้ป่วยเด็กที่มีปัญหาการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะจึงสำคัญมาก เพราะหากวินิจฉัยไม่ได้ ทำการรักษาช้า และมีการติดเชื้อซ้ำแล้วซ้ำอีก ก็จะเกิดผลเสียดังที่กล่าวไว้ข้างต้น

 
อาการที่ทำให้พ่อแม่นำลูกมาพบหมอ ได้แก่ มีไข้ ร้องกวน มีอาการปวดท้องเวลาปัสสาวะ ปัสสาวะมีกลิ่นเหม็น สีแดงหรือขุ่น ปัสสาวะบ่อยเหมือนไม่สุด แต่บางคนก็มาด้วยอาการเบื่ออาหาร อาเจียน ถ่ายเหลว เมื่อตรวจร่างกายไม่พบความผิดปกติที่ชัดเจน คุณหมอจะขอเก็บปัสสาวะลูกเพื่อส่งตรวจนับจำนวนเม็ดเลือดขาวและส่งเพาะเชื้อ หากพบว่ามีความผิดปกติคุณหมอจะทำการรักษาโดยให้ยาปฏิชีวนะ

 
เด็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบทุกรายที่มีปัญหาการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ ควรได้รับการตรวจระบบทางเดินปัสสาวะโดยการทำอัลตราซาวนด์ (ultrasound KUB) เพื่อดูความผิดปกติของรูปร่างไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และทำการตรวจด้วยวิธีการเฉพาะ เพื่อดูว่ามีการไหลย้อนกลับของปัสสาวะจากกระเพาะปัสสาวะขึ้นไปตามท่อไต (หรือไต) หรือไม่ ซึ่งแสดงถึงความผิดปกติที่เรียกว่า Vesico-ureteral reflux (VUR) จะได้ให้การดูแลรักษาอย่างต่อเนื่องและเหมาะสม เพราะภาวะ VUR จะทำให้ผู้ป่วยติดเชื้อซ้ำๆ จนอาจเป็นอันตรายต่อไตในระยะยาว

 
หากสงสัยว่าลูกอาจเป็นโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบ คุณแม่ก็ควรรีบพาไปพบหมอ เพื่อการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสม ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะให้ลูกกินเอง

 

 

 
การรักษา

 
– ให้ยาปฏิชีวนะ ในรายที่กินอาหารไม่ได้ และอ่อนเพลียมาก ควรอยู่โรงพยาบาลเพื่อให้น้ำเกลือทางเส้นเลือดและฉีดยาปฏิชีวนะ เมื่ออาการดีขึ้น คือไข้ลดและเริ่มกินอาหารได้ ก็เปลี่ยนเป็นยากินต่อจนครบ 7 – 14 วันในรายที่อาการไม่รุนแรง อาจให้เป็นยากินได้เลย อาการควรดีขึ้นภายในสองวัน คือ ไข้ลด แต่ถ้าไม่ดีขึ้น ต้องพิจารณาเปลี่ยนยาตามผลที่ได้จากการเพาะเชื้อ หลังจากให้ยาครบแล้ว ควรให้ต่อในขนาดป้องกันจนกว่าจะตรวจความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะครบหมดแล้ว เพื่อป้องกันการ

 

 

 
ติดเชื้อซ้ำ

 
– ถ้าตรวจพบความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ หมอจะพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะขนาดป้องกันต่อเนื่องกันไป และนัดผู้ป่วยมาตรวจการทำงานของไตและกระเพาะปัสสาวะ และตรวจวัดความดันเป็นระยะๆ จนกว่าจะแก้ไขภาวะดังกล่าวจนเป็นปกติ ซึ่งบางรายอาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดแก้ไขภาวะVUR แต่ส่วนใหญ่ก็ไม่ต้องผ่าตัด เพราะภาวะนี้มักดีขึ้นเองเมื่ออายุมากขึ้น แค่ให้ยาป้องกันการติดเชื้อซ้ำเพื่อไม่ให้เกิดแผลเป็นที่ไตจากการติดเชื้อบ่อยๆ ก็พอแล้ว

 
– ให้ลูกดื่มน้ำมากๆ และปัสสาวะบ่อยๆ เพื่อช่วยขับเชื้อโรค

 
– ให้ยาลดไข้ เช็ดตัว และรักษาประคับประคองตามอาการเช่น ให้กินอาหารทีละน้อยและบ่อยๆ ในรายที่มีปัญหาคลื่นไส้อาเจียน

 

 

 
การป้องกัน

 
– ให้ลูกดื่มนมแม่เพื่อช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคนี้

 
– ในกรณีที่ใช้ผ้าอ้อมสำเร็จรูป คุณแม่ต้องดูแลทำความสะอาดหลังมีการขับถ่ายอุจจาระในทันที เพื่อลดโอกาสที่เชื้อแบคทีเรียจากอุจจาระจะปนเปื้อนขึ้นไปตามทางเดินปัสสาวะ

 

 

บทความโดย: แพทย์หญิงสุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจกุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านทารกแรกเกิด

แผลร้อนใน (Aphthous) เกิดจากหลายสาเหตุ เช่น

 
– ภาวะถ่ายทอดทางพันธุกรรม ซึ่งมักพบว่ามีคนในครอบครัวเป็นด้วย

 
– ภาวะขาดวิตามินและแร่ธาตุบางอย่าง เช่น วิตามินบี 1, 2, 6 และ 12 วิตามินซี สังกะสี เหล็ก โฟลิก ซีลีเนียม และแคลเซียม ซึ่งแก้ไขได้โดยการให้สารที่ขาด

 
– การดื่มน้ำน้อย หรือใช้ยาสีฟันที่มีสาร SLS (Sodium Lauryl Sulfate -โซเดียม ลอริล ซัลเฟต)ซึ่งทำให้เยื่อบุในปากแห้ง อ่อนแอ และเป็นแผลง่าย

 
– การกินของทอดของกรอบ ซึ่งทำให้เยื่อบุในปากเป็นแผลเพราะความแข็งของอาหารที่เคี้ยว

 
– การกัดหรือแปรงฟันกระแทก และภาวะเครียดหรือพักผ่อนน้อย ซึ่งต้องแก้ไขที่สาเหตุ

 
– การแพ้อาหารบางอย่าง เช่น แป้งสาลี ข้าวโอ๊ต ผลไม้รสเปรี้ยว (ส้ม มะนาว สับปะรด แอŠปเปิ้ลมะเขือเทศ สตรอวŒเบอรŒรี่) นม ช็อกโกแลตถั่ว น้ำส้มสายชู สารกันบูด และสารแต่งกลิ่น เป็นต้น ซึ่งป้องกันได้โดยการงดกินอาหารที่สงสัย

 
– การติดเชื้อไวรัส ซึ่งมีหลายสายพันธุ์ บางสายพันธุ์ทำให้มีไข้ เหงือกบวม (โรคเริม) มีผื่นเป็นจุดแดง หรือมีตุ่มน้ำใสตามผิวหนังที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า (โรคมือ – เท้า -ปาก) เด็กๆ ได้รับเชื้อโดยการสัมผัสน้ำลายผ่านทางมือ ของเล่น และการไอ – จามรดกัน ซึ่งป้องกันได้โดยการล้างมือให้สะอาดหลังจากเล่นและก่อนกินอาหารหรือเอามือเข้าปาก

 
ในกรณีที่มีแผลเกิดขึ้นแล้ว โดยทั่วไปจะหายได้เองภายใน 1 – 2 สัปดาห์ แต่ในช่วงที่เป็นแผลจะรู้สึกเจ็บและทำให้กินได้น้อย คุณแม่ควรให้ลูกกินอาหารอ่อนๆ ไม่ร้อนและไม่มีรสเปรี้ยว การดื่มน้ำแครอทและน้ำแคนตาลูปอาจช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น

 
หากเกิดจากไวรัสเริม การใช้ยาต้านไวรัสตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น การใช้ยาชาทาที่แผลจะช่วยให้เจ็บน้อยลงและพอจะกินอาหารได้บ้าง การทายาสเตียรอยด์วันละ 2 – 4 ครั้ง จะช่วยลดการอักเสบและทำให้แผลหายเร็วขึ้น รวมทั้งการให้วิตามินรวม การบ้วนปากด้วยน้ำยา Kamillosan และการกิน echinacea (สมุนไพรชนิดหนึ่งซึ่งมีจำหน่ายตามร้านขายยาทั่วไป) อาจช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น คุณแม่ลองนำไปใช้ดูนะคะ

 

 

บทความโดย: แพทย์หญิงสุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจกุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านทารกแรกเกิด

คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน จำพวกแป้ง คุณแม่ไม่ควรให้ลูกกิน เมนูต้องห้ามŽ พวกนั้นเพราะเป็นอาหารที่มีน้ำตาล เกลือ หรือผงชูรสเป็นส่วนประกอบที่สูงมาก และบางอย่างยังมีสี กาเฟอีน และสารปรุงแต่ง ซึ่งอาจเป็นตัวกระตุ้นให้ลูกมีพฤติกรรมผิดปกติ เช่น ซนมากผิดปกติ หงุดหงิดอาละวาด ไม่ยอมนอน และฝันร้าย

1. ปัญหาด้านการนอน

ถ้าสังเกตว่าพฤติกรรมของลูกเปลี่ยนแปลงไปหลังกลับจากงานปาร์ตี้ซึ่งอุดมไปด้วยขนมเหล่านี้ หรือมีพฤติกรรมที่ยากต่อการควบคุม หรือมีปัญหาเรื่องการนอนเมื่อกินอาหารเหล่านี้เป็นประจำทุกวัน คุณแม่ลองให้เขาหยุดกินและหาของว่างที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพให้กินแทน เช่น ทำขนมเค้กโดยใช้รสหวานจากผลไม้แทนน้ำตาล ทำไอศกรีมเชอร์เบ็ทจากผลไม้ แล้วดูว่าอาการจะดีขึ้นหรือไม่

2. ฟันผุ

น้ำตาล เป็นคาร์โบไฮเดรตโมเลกุลเดี่ยว ไม่ใช่สิ่งจำเป็นของชีวิต ไม่กินก็ไม่เป็นไร ในขณะที่ถ้ากินมากจะเป็นอันตราย เพราะเป็นสารให้พลังงานที่มีคุณค่าทางโภชนาการน้อย คือไม่มีวิตามินหรือแร่ธาตุที่มีประโยชน์เลย และทำให้ฟันผุ เพราะเป็นแหล่งอาหารของเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราที่อยู่ในช่องปากนอกจากนี้

3. เกิดโรคอ้วน

กระบวนการใช้พลังงานจากน้ำตาลยังต้องอาศัยการทำงานของตับอ่อน ซึ่งหากทำงานมากจนล้า ในระยะยาว อาจทำให้เป็นโรคเบาหวานและสะสมเป็นไขมันจนทำให้อ้วน
หากต้องการพลังงานควรกินคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน เช่น ข้าวกล้องและขนมปังโฮลวีท ซึ่งมีวิตามินและเส้นใยที่เป็นประโยชน์ คุณแม่จึงควรปลูกฝังนิสัยการกินที่ดีให้ลูก และเป็นตัวอย่างที่ดี โดยไม่จัดหาเมนูต้องห้ามติดบ้านไว้ตลอดเวลา สอนให้ลูกไม่ติดของหวาน (เช่น กินนมรสจืด ไม่ใช่รสหวานหรือนมเปรี้ยว) ไม่ปรุงรสในอาหารของทารก เพราะหากลิ้นเคยชินกับรสชาติแล้ว อีกหน่อยจะกินเค็มและหวานมากขึ้นเรื่อยๆ

 

บทความโดย: แพทย์หญิงสุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ กุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญ ด้านทารกแรกเกิด

วิธีฝึกคือควรทำให้ดูเป็นตัวอย่าง และฝึกบ่อยๆเพื่อให้เกิดความชำนาญจนทำได้คล่อง กรณีที่ลูกดื่มน้ำจากแก้วแล้วมีอาการสำลัก อาจเป็นเพราะเคยชินกับการดูดนมจากขวดซึ่งต้องใช้แรงดูด พอลูกกระดกแก้วได้ก็ตั้งหน้าตั้งตาดูดน้ำเข้าไปเต็มที่โดยไม่ทันระวัง จึงสำลักได้ (มีอีกกรณีที่คล้ายกันคือดูดนมจากขวดไม่สำลัก แต่ดูดน้ำกลับสำลักเพราะความหนืดของน้ำมีน้อยกว่า เมื่อเด็กดูดน้ำแรงเท่ากับดูดนมจึงทำให้สำลัก)

 
วิธีแก้คือให้คุณแม่คอยประคองก้นแก้วไว้เพื่อไม่ให้ลูกกระดกแก้วมากเกินไป เพียงเอียงให้น้ำมาปริ่มที่ปากแก้ว แล้วบอกให้ลูกค่อยๆจิบน้ำเข้าไปหรือใช้หลอดขนาดเล็กดูด (เช่นหลอดดูดนมกล่อง) น้ำจะได้ไม่เข้าปากทีละมากๆ คุณแม่ฝึกลูกให้ดื่มน้ำจากแก้วได้ตั้งแต่อายุ 6 เดือน เพราะเป็นวัยที่ชื่นชอบการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ยังไม่ถึงวัยต่อต้าน แต่แม้เลยช่วงนี้ไปแล้วก็ยังไม่สายเกินไปที่จะเริ่มฝึก การฝึกใหม่ๆ ย่อมมีหกเลอะเทอะเป็นธรรมดา ให้เตรียมใส่ผ้ากันเปื้อน และหาผ้ามารองพื้นบ้านเอาไว้ด้วย จะได้ทำความสะอาดง่ายขึ้น แต่อย่าทำหงุดหงิดใส่ลูกถ้าเขาทำเลอะ เพราะอาจทำให้เขาไม่อยากฝึกอีกต่อไป

 

 

 

บทความโดย: กองบรรณาธิการนิตยสารเรียลพาเรนติ้ง